जून २०२६ मध्ये भारताची वस्तू निर्यात (Merchandise Exports) **$40.41 अब्ज** पर्यंत पोहोचली, जी **15.5%** ची वाढ दर्शवते. मात्र, आयात **31%** ने वाढल्याने व्यापार तूट (Trade Deficit) पाच महिन्यांतील उच्चांक **$30.43 अब्ज**वर पोहोचली आहे. वाढती पेट्रोलियम आणि इलेक्ट्रॉनिक्स आयात यामागील मुख्य कारणे आहेत.
जून २०२६ मधील परकीय व्यापाराचे विश्लेषण
जून २०२६ साठी भारताच्या परकीय व्यापार आकडेवारीनुसार, निर्यातीत मजबूत वाढ दिसून येत असली तरी, आयातीचा आकडाही लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. वर्ष-दर-वर्ष 15.5% वाढीसह वस्तू निर्यात $40.41 अब्ज पर्यंत पोहोचली. यात इंजिनियरिंग वस्तू, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कृषी उत्पादनांना सातत्याने मागणी दिसून आली. इंजिनियरिंग वस्तू निर्यातीत 20.74% वाढ नोंदवली गेली, जी $11.47 अब्ज इतकी होती. तांदूळ, लोह खनिज आणि सागरी उत्पादनांसारख्या क्षेत्रांनीही एकूण निर्यातीत योगदान दिले.
आयातीचा भडिमार आणि वाढलेली व्यापार तूट
महिन्याभरात व्यापार तूट (Trade Deficit) पाच महिन्यांतील उच्चांक $30.43 अब्जवर गेली. एकूण आयात 31% ने वाढून $70.84 अब्ज झाली. आकडेवारीनुसार, कच्च्या तेलाच्या आयातीत 40% वाढ होऊन ती $19.32 अब्जवर पोहोचली. इलेक्ट्रॉनिक्स आयातीतही 58.77% ची वाढ होऊन ती $13.36 अब्ज इतकी झाली. सोने, रसायने आणि खतांच्या वाढत्या आयातीमुळे आयातीवरील दबाव आणखी वाढला.
तिमाही आकडेवारी
चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत (एप्रिल-जून २०२६) भारताच्या वस्तू निर्यातीत 15.92% वाढ होऊन ती $129.32 अब्ज झाली. याच काळात, आयात 19.89% ने वाढून $216.18 अब्ज झाली. यामुळे तिमाहीतील एकूण व्यापार तूट $86.86 अब्ज झाली, जी मागील वर्षाच्या याच कालावधीतील $68.75 अब्ज पेक्षा जास्त आहे. तिमाहीतील निर्यातीचे आकडे विक्रमी असले तरी, आयातीची जलद वाढ मॅक्रोइकॉनॉमिक स्थिरतेसाठी चिंतेचा विषय आहे.
भौगोलिक आणि क्षेत्रीय कल
प्रमुख आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांमध्ये निर्यातीच्या ट्रेंडमध्ये फरक दिसून आला. अमेरिका अजूनही भारताचा सर्वात मोठा निर्यात भागीदार आहे, परंतु जूनमध्ये तेथील निर्यात 1.21% ने कमी होऊन $8.17 अब्ज झाली. याउलट, अमेरिकेतून आयात 33.86% ने वाढली. पश्चिम आशियाई प्रदेशांना होणारी निर्यात, जी सुरुवातीला प्रादेशिक तणावामुळे बाधित झाली होती, जूनमध्ये 7.29% वार्षिक वाढीसह सुधारली. सिंगापूर, चीन आणि मलेशियासह इतर देशांसोबतचा व्यापारही सकारात्मक गतीने वाढला.
गुंतवणूकदारांसाठी, वाढती व्यापार तूट दर्शवते की भारताचे उत्पादन आणि निर्यात क्षेत्र भक्कम असले तरी, आयातित ऊर्जा आणि इलेक्ट्रॉनिक घटकांवरील अवलंबित्व राष्ट्रीय चालू खात्यावर परिणाम करत आहे. पुढील अपडेट्समध्ये कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार आणि त्याचा देशांतर्गत महागाई आणि आयात-आधारित उद्योगांच्या मार्जिनवर होणारा परिणाम यावर लक्ष ठेवावे लागेल.