जून महिन्यात भारताच्या कोअर इन्फ्रास्ट्रक्चर उत्पादनात **5%** ची वाढ नोंदवली गेली आहे, जी मे महिन्यातील **3.2%** च्या तुलनेत चांगली सुधारणा दर्शवते. नवीन बेस इयर इंडेक्स सिरीज लागू झाल्यानंतर हा बदल झाला आहे. लोह खनिज (Iron Ore) आणि वीज (Electricity) क्षेत्रांनी या वाढीचे नेतृत्व केले, तर क्रूड ऑइल आणि खते (Fertilizers) यांसारखी क्षेत्रे मात्र आकुंचन पावताना दिसली.
नवीन इंडेक्स सिरीजसह जूनमध्ये 5% वाढ
जून 2026 मध्ये भारताच्या कोअर इन्फ्रास्ट्रक्चर क्षेत्रांच्या उत्पादनात 5% ची लक्षणीय वाढ झाली आहे. मे 2026 मध्ये ही वाढ 3.2% होती. 2022-23 ला बेस इयर (Base Year) म्हणून वापरणारी नवीन रिपोर्टिंग फ्रेमवर्क लागू झाल्यानंतर ही सुधारणा पाहायला मिळाली आहे. या नवीन सिस्टीममध्ये आता आठ ऐवजी नऊ क्षेत्रांचा समावेश आहे, ज्यात नुकताच लोह खनिजाचा (Iron Ore) समावेश करण्यात आला आहे.
लोह खनिज आणि विजेची दमदार कामगिरी
उत्पादनातील वाढीचे मुख्य कारण म्हणजे काही प्रमुख क्षेत्रांची मजबूत कामगिरी. लोह खनिजाच्या उत्पादनात तब्बल 43.9% ची वाढ झाली, तर वीज निर्मिती आणि सिमेंट उत्पादनात प्रत्येकी 9.8% ची वाढ नोंदवण्यात आली. स्टील उत्पादनातही 4.6% ची वाढ दिसून आली. या आकडेवारीवरून असे दिसते की, सध्या सुरू असलेल्या बांधकाम आणि पायाभूत सुविधांमधील गुंतवणुकीशी संबंधित क्षेत्रे चांगली कामगिरी करत आहेत.
काही क्षेत्रांमध्ये घसरण कायम
मात्र, अर्थव्यवस्थेतील ही वाढ सर्वत्र सारखी नाही. नैसर्गिक वायू (Natural Gas), क्रूड ऑइल, रिफायनरी उत्पादने आणि खते (Fertilizers) या सर्व क्षेत्रांच्या उत्पादनात जून महिन्यात घट झाली. अर्थतज्ज्ञांच्या मते, जागतिक क्रूड तेलाच्या कमी झालेल्या किमती आणि वाढत्या आयातीमुळे तेल-संबंधित क्षेत्रांमध्ये ही कमकुवतता दिसून येत आहे. खत उद्योगात सलग चौथ्या महिन्यात घसरण झाली आहे. पश्चिम आशियातील तणावामुळे पुरवठा साखळीत (Supply Chain) झालेल्या व्यत्ययांना या घसरणीचे कारण मानले जात आहे.
बाजारातील कल आणि पुढील अंदाज
नवीन इंडेक्स सिरीजमुळे थेट ऐतिहासिक तुलना करणे थोडे कठीण असले, तरी सध्याच्या औद्योगिक क्रियाकलापांचे अधिक स्पष्ट चित्र समोर येत आहे. जरी एकूण आकडेवारीनुसार वाढ दिसत असली, तरी विश्लेषकांच्या मते, नऊपैकी फक्त चार क्षेत्रांमध्येच वाढ नोंदवली गेली आहे. स्टील उत्पादनात 4.6% ची वाढ झाली, जी गेल्या जवळपास दोन वर्षांतील सर्वात कमी गती आहे. वीज क्षेत्रातील 9.8% वाढीमागे हवामानातील बदल, विशेषतः पावसाची कमतरता आणि त्यामुळे वाढलेली विजेची मागणी हे घटक कारणीभूत ठरले.
एकूणच, एप्रिल-जून 2026 या तिमाहीसाठी एकत्रित वाढीचा दर 3.6% पर्यंत पोहोचला आहे, जो गेल्या वर्षीच्या याच तिमाहीतील 1.0% पेक्षा अधिक आहे. गुंतवणूकदार आणि अर्थतज्ज्ञ आता जून महिन्याच्या संपूर्ण औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकाच्या (Index of Industrial Production - IIP) आकडेवारीकडे लक्ष लावून आहेत. यावरून औद्योगिक उत्पादनात 3-4% ची मध्यम वाढ अपेक्षित आहे. स्टील आणि सिमेंट क्षेत्रातील गती ऊर्जा आणि खत क्षेत्रातील सातत्यपूर्ण कमकुवतपणाला किती भरून काढते, यावर हे अवलंबून असेल.