भारतातील कंज्युमर ड्युरेबल्स क्षेत्राचे मूल्य २०३० पर्यंत **₹३.२५ लाख कोटी** पर्यंत पोहोचण्याचे उद्दिष्ट आहे. दरवर्षी **८-१०%** दराने वाढणाऱ्या या क्षेत्रात मागणी जोरात असली तरी, स्थानिक उत्पादन आणि निर्यातीमधील आव्हाने गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची ठरणार आहेत.
भारतातील होम अप्लायन्सेस आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्र सध्या तेजीच्या वाटेवर असून, २०३० सालापर्यंत हे मार्केट ₹३.२५ लाख कोटींचा टप्पा ओलांडण्याची शक्यता आहे. वाढते उत्पन्न आणि प्रीमियम उत्पादनांची मागणी यामुळे हे क्षेत्र दरवर्षी ८% ते १०% दराने वाढण्याची चिन्हे आहेत. मात्र, या मोठ्या ध्येयाकडे वाटचाल करताना उत्पादनातील त्रुटी आणि तंत्रज्ञानातील आव्हाने दूर करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
मॅन्युफॅक्चरिंग आणि आयातीचे आव्हान
सध्या भारतीय उत्पादक टीव्ही आणि एअर कंडिशनर्सच्या पार्टसाठी मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहेत. हे चित्र बदलण्यासाठी आता क्लस्टर-बेस्ड मॅन्युफॅक्चरिंगवर भर दिला जात आहे. कंप्रेसर आणि डिस्प्ले पॅनेलसारखे महत्त्वाचे घटक स्थानिक पातळीवर तयार करण्यासाठी कंपन्या प्रयत्न करत आहेत. सरकारची PLI (Production Linked Incentive) योजना यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे, ज्यामुळे कंपन्यांचे मार्जिन सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
निर्यातीतील पिछाडी आणि R&D कडे दुर्लक्ष
घरगुती बाजारात मोठी वाढ असूनही, जागतिक निर्यातीत भारताचा वाटा १% पेक्षा कमी आहे. थायलंडसारख्या देशांनी जागतिक एअर कंडिशनर मार्केटमध्ये पकड मजबूत केली आहे, तशीच स्पर्धात्मकता निर्माण करण्यासाठी भारताला बॅकवर्ड इंटिग्रेशनची गरज आहे. याशिवाय, संशोधनावर (R&D) खर्च करण्याबाबत भारतीय कंपन्या मागे आहेत. सूचीबद्ध कंपन्या महसुलाच्या १% पेक्षा कमी गुंतवणूक संशोधनावर करतात, तर जागतिक स्तरावर हा आकडा १% ते ४% पर्यंत असतो.
गुंतवणूकदारांसाठी, कंपन्या किती प्रभावीपणे आपल्या फॅक्टरी क्षमतेचा वापर करतात आणि PLI अंतर्गत येणारे प्रोजेक्ट्स कशा प्रकारे राबवतात, यावर या क्षेत्राचे भविष्य अवलंबून असेल.