भारत आणि चीनमधील व्यापारी दरी अधिक रुंदावली आहे. जानेवारी ते सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत भारताची चीनसोबतची व्यापार तूट **$१०५.९३ अब्जांवर** पोहोचली असून, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि मशिनरीच्या मोठ्या आयातीमुळे ही तूट वाढली आहे.
भारत आणि चीन यांच्यातील व्यापारी संबंधांमध्ये यावर्षी मोठी दरी निर्माण झाली आहे. चालू वर्षाच्या पहिल्या ९ महिन्यांत दोन्ही देशांमधील एकूण व्यापार $१४४.४५ अब्ज झाला असून, त्यात मागील वर्षाच्या तुलनेत २५.४% वाढ नोंदवण्यात आली आहे. मात्र, या व्यापार वाढीपेक्षाही चिंतेची बाब म्हणजे दोन्ही देशांमधील व्यापारी तूट.
निर्यातीपेक्षा आयात कित्येक पटीने जास्त
भारतीय कंपन्यांनी चीनला होणाऱ्या निर्यातीत ४०.७% ची चांगली वाढ साधली असून, ही निर्यात $१९.२६ अब्जांवर पोहोचली आहे. तरीही, चीनकडून होणारी आयात २३.३% ने वाढून $१२५.१९ अब्जांवर गेली आहे. विशेषतः इलेक्ट्रॉनिक वस्तू, यंत्रसामग्री आणि फिनिश गुड्सची प्रचंड आयात भारताच्या व्यापारी समतोलावर ताण निर्माण करत आहे.
भारतीय उद्योगांसाठी स्ट्रक्चरल आव्हान
देशांतर्गत अनेक उद्योग आजही चिनी कच्च्या मालावर आणि मशिनरीवर अवलंबून आहेत. जरी सीफूड, नॅप्था आणि प्रिंटेड सर्किट बोर्डच्या निर्यातीत वाढ झाली असली, तरी ती आयातीच्या तुलनेत नगण्य आहे. ही अवलंबित्व भारतीय उत्पादकांच्या मार्जिनसाठी भविष्यात धोक्याची घंटा ठरू शकते, विशेषतः जर सप्लाय चेनमध्ये काही अडथळे आले तर.
उच्चस्तरीय चर्चा आणि भविष्यातील मार्ग
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात नुकत्याच झालेल्या चर्चेत या व्यापारी असंतुलनाचा मुद्दा महत्त्वाचा होता. अर्थव्यवस्थेतील या अस्थिरतेवर तोडगा काढण्यासाठी दोन्ही देशांच्या प्रशासनाने तयारी दर्शवली असली, तरी हे चित्र बदलण्यासाठी दीर्घकालीन प्रयत्नांची गरज आहे. जोपर्यंत भारत स्वतःचे उत्पादन वाढवत नाही, तोपर्यंत ही आयात तूट कायम राहण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, २०२६ च्या अखेरीस ही तूट २०२५ मधील $११६ अब्जांचा आकडा सहज ओलांडेल.