भारतीय बाजारात गोंधळ: बॉण्ड्सला दिलासा, रुपयाचा रेकॉर्ड ब्रेक घसरगुंडी!

बाजारात दुहेरी भूमिका: बॉण्ड्स तेजीत, रुपया'

आज भारतीय शेअर बाजारात एक संमिश्र चित्र पाहायला मिळालं. अमेरिका आणि इराणमधील संभाव्य शस्त्रसंधीच्या (Ceasefire) बातम्यांमुळे गुंतवणूकदारांना दिलासा मिळाला. याचा परिणाम म्हणून, भारतीय सरकारी बॉण्ड्सच्या यील्डमध्ये (Yields) घट दिसून आली. बेंचमार्क १०-वर्षांच्या बॉण्डची यील्ड ७.०४% पर्यंत खाली आली, जी मागील आठवड्यात ७.१३% होती. ब्रेंट क्रूड ऑइल (Brent Crude Oil) च्या किमतीतही $१०७ पर्यंत घट झाली.

मात्र, हा दिलासा फार काळ टिकला नाही. दुसरीकडे, वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे भारतीय रुपयावर (Indian Rupee) दबाव कायम राहिला. रुपयाने पुन्हा एकदा विक्रमी नीचांक गाठला आणि तो डॉलरसमोर सतत घसरत राहिला. रुपया मार्च महिन्यात ४% पेक्षा जास्त घसरला होता आणि त्याने ९३, ९४ आणि अगदी ९५ रुपयांपर्यंतचे स्तर गाठले.

शस्त्रसंधीच्या आशा आणि वास्तव

जरी शस्त्रसंधीच्या बातम्यांमुळे बाजारात तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, भू-राजकीय तणाव पूर्णपणे निवळलेला नाही. अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे इराणला अल्टिमेटम आणि इराणच्या स्वतःच्या अटींमुळे हे स्पष्ट होते की तणाव अजूनही कायम आहे.

आर्थिक आघाड्यांवरील दबाव

या भू-राजकीय तणावाबरोबरच, आर्थिक आघाडीवरही चिंता वाढल्या आहेत. अनेक मोठ्या एजन्सींनी आर्थिक वर्ष FY27 साठी भारताच्या GDP अंदाजांना (GDP Forecasts) लक्षणीयरीत्या कमी केले आहे. स्टँडर्ड चार्टर्डने ६.४% तर मूडीजने (Moody's) ६.०% पर्यंत अंदाज वर्तवला आहे, जो आधी ६.८% होता. ऊर्जा किमतीतील वाढ आणि पुरवठा साखळीतील समस्यांमुळे अर्थव्यवस्थेवर ताण येत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.

रुपयावरील दबाव आणि फॉरवर्ड प्रीमियममध्ये वाढ

रुपयाच्या घसरणीमागे अनेक कारणे आहेत. अलीकडील १-महिन्याचा USD/INR फॉरवर्ड प्रीमियम (Forward Premium) ६.०८% पर्यंत वाढला आहे, जो मागील ५.४% पेक्षा जास्त आहे. हे दर्शवते की डॉलर मिळवण्यासाठीची मागणी आणि हेजिंगची (Hedging) गरज वाढली आहे. यामुळे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) च्या भूमिकेवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. जरी RBI सध्या व्याजदर ५.२५% वर स्थिर ठेवण्याची अपेक्षा आहे, तरीही वाढती महागाई (Inflation) आणि रुपयावरील दबावामुळे धोरणात्मक बदल होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

गुंतवणूकदारांची सावधगिरी आणि RBI ची भूमिका

या अनिश्चिततेमुळे परदेशी गुंतवणूकदार (FIIs) भारतीय बाजारातून पैसे काढत आहेत. मार्च महिन्यात ₹५६,८८३ कोटी एवढी मोठी रक्कम शेअर बाजारातून काढण्यात आली, जी मागील १७ महिन्यांतील सर्वाधिक आहे. जागतिक बाजारातील अस्थिरतेमुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित पर्यायांकडे वळत आहेत.

रुपयाला आधार देण्यासाठी, RBI आपल्या परकीय चलन साठ्यातून (Forex Reserves) डॉलरची विक्री करत आहे. यामुळे रुपयाची घसरण काही प्रमाणात रोखता आली असली तरी, बाजारातील चिंता वाढलेली दिसत आहे. क्रूड ऑइलच्या किमती मार्चमध्ये ४५-५०% वाढून $१०७-१०९ पर्यंत पोहोचल्या होत्या, ज्यामुळे भारताच्या आयात बिलावर (Import Bill) दबाव आला आहे.

पुढील वाटचाल

पुढील काही दिवस RBI च्या MPC (Monetary Policy Committee) च्या निर्णयावर आणि मध्य-पूर्वेतील भू-राजकीय घडामोडींवर लक्ष केंद्रित असेल. जरी शस्त्रसंधीच्या बातम्यांमुळे तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, रुपयावरील दबाव, वाढलेला फॉरवर्ड प्रीमियम आणि कमी झालेले FY27 चे आर्थिक अंदाज हे आगामी काळात महागाई आणि आर्थिक अनिश्चिततेची शक्यता दर्शवतात. क्रिसिलने FY27 साठी महागाई ४.३% पर्यंत जाण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे, तर IMF ने ४.०% अंदाज लावला आहे.