भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील 'जॉइंट वर्किंग ग्रुप ऑन ट्रेड'ची १६ वी बैठक नवी दिल्लीत पार पडली. गेल्या तीन वर्षांतील हा पहिलाच संवाद असून, टेक्सटाईल आणि ज्यूट क्षेत्रातील पुरवठा साखळी पूर्ववत करण्यासाठी हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील व्यापार संबंधांना नवी दिशा देण्यासाठी ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे १६ व्या 'जॉइंट वर्किंग ग्रुप ऑन ट्रेड'ची बैठक संपन्न झाली. तीन वर्षांच्या मोठ्या कालावधीनंतर झालेल्या या चर्चेमुळे आर्थिक संबंध पुन्हा सामान्य होण्याची आशा निर्माण झाली आहे.\n\n### व्यापारातील वादाचे मुद्दे\n\nबांगलादेशच्या अतिरिक्त सचिव आयशा अख्तर यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या या चर्चेत सीमापार व्यापारातील अडथळ्यांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले. भारतीय निर्यातदारांसाठी बांगलादेशने एप्रिल २०२५ पासून भारतीय सुताच्या आयातीवर घातलेली बंदी आणि जटिल प्रमाणीकरण प्रक्रिया (Non-tariff barriers) हे कळीचे मुद्दे आहेत. तर दुसरीकडे, बांगलादेशने भारतीय ज्यूट उत्पादनांवर लादलेल्या अँटी-डंपिंग शुल्काबाबत चिंता व्यक्त केली आहे, ज्यामुळे तेथील उत्पादकांमध्ये अनिश्चिततेचे वातावरण होते.\n\n### व्यापारावर झालेला परिणाम\n\n२०२५-२६ या आर्थिक वर्षात दोन्ही देशांमधील व्यापार तणावाखाली होता. आकडेवारीनुसार, भारताची बांगलादेशला होणारी निर्यात $१०.९६ अब्ज आणि बांगलादेशातून होणारी आयात $१.७५ अब्ज इतकी नोंदवण्यात आली होती. लॉजिस्टिक आणि धोरणात्मक बदल व अडथळ्यांमुळे कंपन्यांना मोठा फटका बसला होता.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?\n\nटेक्सटाईल, फूड प्रोसेसिंग आणि ज्यूट क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी हे व्यापारी संबंध सुटणे अत्यंत गरजेचे आहे. या अडथळ्यांमुळे व्यवसायाचा खर्च वाढला होता, मात्र आता हे धोरण सुलभ झाल्यास पुरवठा साखळीत सुसूत्रता येईल. भविष्यात बांगलादेश आपली 'LDC' (Least Developed Country) दर्जातून बाहेर पडण्याची तयारी करत असल्याने, दक्षिण आशिया मुक्त व्यापार करार (SAFTA) अंतर्गत ड्युटी-फ्री प्रवेश मिळवणे ही ढाकाची प्राथमिकता आहे. मात्र, महागाई आणि चलनात झालेली घसरण यामुळे हा प्रवास पूर्णपणे सुरळीत होण्यासाठी अद्याप काही कालावधी लागण्याची शक्यता आहे.