AI च्या भीतीने IT सेक्टर कोसळला, पण बँकिंग आणि ग्राहक वस्तूंच्या शेअर्समध्ये जोरदार तेजी!

बाजारात दोन टोकांची चित्रं

फेब्रुवारी महिन्याच्या अखेरीस भारतीय शेअर बाजारात एक वेगळेच चित्र पाहायला मिळाले. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे माहिती तंत्रज्ञान (IT) क्षेत्रावर येणाऱ्या संभाव्य धोक्यांची भीती इतकी वाढली की, या सेक्टरमधील शेअर्सची किंमत ऐतिहासिकरीत्या घसरली. याउलट, याच काळात बँकिंग आणि ग्राहक वस्तू (Consumer Durables) क्षेत्रातील कंपन्यांनी मात्र मजबूत कामगिरी करत बाजाराला आधार दिला.

IT सेक्टर AI च्या सावटाखाली

या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे AI चा IT कंपन्यांच्या पारंपरिक व्यवसाय मॉडेलवर होणारा परिणाम. Nifty IT इंडेक्सने फेब्रुवारी महिन्यात तब्बल 19.5% गमावले. अशी ऐतिहासिक घसरण सप्टेंबर 2008 नंतर पहिल्यांदाच पाहायला मिळाली, जेव्हा जागतिक आर्थिक संकटाने बाजाराला ग्रासले होते. ही घसरण 2026 मध्येही सुरु असल्याचे दिसत आहे. या पडझडीमुळे IT कंपन्यांचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (Market Capitalization) तब्बल ₹5.7 ट्रिलियन ने कमी झाले. विश्लेषकांच्या मते, AI च्या वेगाने होणाऱ्या प्रगतीमुळे कंपन्यांना त्यांचे मार्जिन टिकवून ठेवणे आणि पारंपरिक आउटसोर्सिंग मॉडेलमध्ये बदल करणे कठीण होऊ शकते, असे संकेत मिळत आहेत.

बँकिंग आणि ग्राहक वस्तू क्षेत्रात तेजी

मात्र, IT क्षेत्राच्या या वाईट वाटचालीसगळेच मार्केटमध्ये निराशा नव्हती. ग्राहक वस्तू (Consumer Durables) सेक्टरचा इंडेक्स Nifty Consumer Durables फेब्रुवारीत 9.3% वाढला, जो ग्राहकांच्या खर्चातील सातत्य दर्शवतो. तसेच, सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका (Public Sector Banks - PSB) आणि Nifty Public Sector Bank इंडेक्स 8.9% नी वाढला. विशेषतः, स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) च्या शेअरमध्ये 11.6% ची जोरदार वाढ झाली, जी मार्च 2025 नंतरची सर्वोत्तम मासिक वाढ आहे. सार्वजनिक बँकांनी या वर्षी खाजगी बँकांच्या तुलनेत चांगली कामगिरी केली आहे, याचे कारण त्यांचे मजबूत कमाईचे आकडे (Earnings Reports) आणि मालमत्तेची गुणवत्ता (Asset Quality) आहे. मात्र, आठवड्याच्या शेवटी ICICI Bank आणि Kotak Mahindra Bank चे शेअर्स जवळपास 2% तर HDFC Bank 1.3% घसरले, जे व्यापक बाजारातील दबावाला दर्शवते.

जागतिक आणि भू-राजकीय कारणं

बाजारातील या अनिश्चिततेला जागतिक कारणांचाही हातभार लागला. अमेरिकेतील बाजारांमधील घसरणीनंतर आशियाई बाजारांनीही नकारात्मक सुरुवात केली. Nvidia सारख्या चिप कंपन्यांच्या तिमाही निकालांनंतरही त्यांच्या शेअर्सवरील दबाव चिंता वाढवणारा होता. याशिवाय, अमेरिका-इराण अणुकरारावर (US-Iran nuclear talks) अनिश्चितता आणि पाकिस्तान-अफगाणिस्तानमधील तणावामुळे भू-राजकीय (Geopolitical) धोके वाढले, ज्यामुळे कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती आणि जागतिक पुरवठा साखळीवर (Global Supply Chains) परिणाम होण्याची भीती आहे. या सर्व कारणांमुळे India VIX 13.44 वर पोहोचला, ज्यामुळे बाजारात अनिश्चितता आणि घसरणीचा धोका वाढल्याचे संकेत मिळाले. महिन्याच्या अखेरीस परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांच्या (FPI) गुंतवणुकीचा वेगही मंदावल्याचे दिसून आले.

संरचनात्मक आव्हानं आणि व्हॅल्युएशन

IT सेक्टरमधील ही घसरण केवळ तात्पुरती नसून, AI मुळे व्यवसायाच्या पद्धतीत मोठा बदल होण्याची शक्यता दर्शवते. जे कंपन्या AI चा प्रभावीपणे वापर करतील, त्या पुढे राहतील. बँकिंग सेक्टरमध्ये, सार्वजनिक बँका त्यांच्या आकर्षक व्हॅल्युएशनमुळे (Attractive P/E Ratios) पुढे आहेत. SBI चा P/E साधारण 9.5x आहे, तर HDFC Bank चा 22.0x आणि ICICI Bank चा 19.5x आहे. मात्र, व्यापक बाजारातील नकारात्मक भावना आणि खाजगी बँकांवरील संभाव्य मार्जिन दबाव यांसारखे धोके कायम आहेत. शुक्रवारी Nifty 50 25,179 वर आणि BSE Sensex 81,287 वर बंद झाला. Nifty साठी 25,000 चा स्तर महत्त्वाचा आधार मानला जात आहे.

पुढील वाटचाल

पुढील काळात मार्केटची दिशा बऱ्याच अंशी गुंतवणूकदार प्रवाह (Institutional Flows) आणि जागतिक घडामोडींवर अवलंबून असेल. विश्लेषकांचे मत आहे की, AI मुळे बाधित न होणाऱ्या आणि स्पष्ट कमाईची क्षमता (Earnings Visibility) असलेल्या देशांतर्गत क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करणे फायदेशीर ठरू शकते, जसे की ग्राहक वस्तू आणि सार्वजनिक बँका. IT क्षेत्रातील सुधारणा कंपन्यांच्या AI शी जुळवून घेण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. एकूणच, भारतीय बाजारपेठ सध्या मिश्र संकेत देत आहे, जिथे मजबूत फंडामेंटल्स (Robust Fundamentals) असलेल्या कंपन्यांना संधी आहे, तर जागतिक अनिश्चितता कायम आहे.