IMF ने २०२६ साठी जागतिक विकासाचा अंदाज **३.१%** पर्यंत वाढवला असला तरी, AI क्षेत्रातील संभाव्य बबल, मध्यपूर्वेतील तणाव आणि वाढते सरकारी कर्ज यामुळे बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण होऊ शकते, असा इशारा दिला आहे.
इंटरनॅशनल मॉनेटरी फंड (IMF) ने त्यांच्या ताज्या 'वर्ल्ड इकॉनॉमिक आऊटलुक' मध्ये २०२६ सालच्या जागतिक अर्थव्यवस्थेचे एक गुंतागुंतीचे चित्र मांडले आहे. जरी जागतिक विकासदराचा अंदाज ३.१% पर्यंत सुधारला असला, तरी तीन मुख्य धोके बाजारावर सावट घालत आहेत.
AI क्षेत्रातील फुगवटा (AI Infrastructure Bubble)
गेल्या वर्षभरात AI मधील गुंतवणुकीने जागतिक विकासाला मोठी गती दिली आहे. मात्र, ही वाढ प्रत्यक्षात उत्पादकता वाढण्यापेक्षा केवळ 'हायप' (Hype) वर आधारित असण्याची शक्यता IMF ने वर्तवली आहे. जर कंपन्यांनी AI मॉडेल्सचे रूपांतर थेट नफ्यात केले नाही, तर बाजारात मोठी घसरण (Correction) होऊ शकते. एका अहवालानुसार, जर हे इन्व्हेस्टमेंट क्लायमेट कोलॅप्स झाले, तर २०२८ पर्यंत जागतिक GDP मध्ये १.१% आणि अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेत १.८% ची मोठी घट होऊ शकते.
भू-राजकीय तणाव आणि इंधन दर
मध्यपूर्वेतील संघर्ष हा जागतिक व्यापारासाठी मोठा धोका आहे. जर तणाव वाढला आणि कच्च्या तेलाचे दर $१३० प्रति बॅरलच्या पलीकडे गेले, तर जागतिक विकासदरात ०.५% नी घट होऊ शकते. भारत हा कच्च्या तेलाचा मोठा आयातदार देश असल्याने, अशा परिस्थितीत महागाई आणि व्यापार तुटीचा (Trade Deficit) फटका बसण्याची दाट शक्यता आहे.
वाढते सरकारी कर्ज
अनेक देशांवर कर्जाचा डोंगर वाढत चालला आहे. वाढत्या बॉण्ड यील्डमुळे (Bond Yields) सरकारांना त्यांच्या बजेटमधील मोठा हिस्सा व्याजाच्या परतफेडीसाठी खर्च करावा लागत आहे. यामुळे पायाभूत सुविधा आणि सामाजिक विकासासाठी निधीची कमतरता निर्माण होत आहे, जे उदयोन्मुख बाजारपेठांसाठी चिंतेचे कारण आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे (Investor Monitorables)
गुंतवणूकदारांनी आता केवळ कंपनीच्या बॅलन्स शीटवर अवलंबून न राहता, जागतिक स्तरावरील कच्च्या तेलाच्या किमती, AI कंपन्यांचा प्रत्यक्षात होणारा नफा आणि जागतिक सरकारी बॉण्ड्सचे दर यावर बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.