केंद्र सरकारने E20 पेट्रोल (20% इथेनॉल मिश्रित) वाहनांसाठी पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचे स्पष्ट केले आहे. मात्र, ग्राहकांना दिलासा देण्यासाठी सरकारी ऑइल कंपन्यांना (OMCs) मार्च ते जून 2026 या काळात सुमारे ₹21,300 कोटींचा तोटा सहन करावा लागला आहे.
E20 पेट्रोलची सुरक्षितता सिद्ध
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, वाहनांमध्ये E20 पेट्रोलचा वापर करणे पूर्णपणे सुरक्षित आहे. लोकसभेत उपस्थित केलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना सरकारने सांगितले की, ऑटोमोटिव्ह रिसर्च असोसिएशन ऑफ इंडिया (ARAI) आणि सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाईल मॅन्युफॅक्चरर्स (SIAM) यांनी केलेल्या अभ्यासात हेच सिद्ध झाले आहे की, E20 पेट्रोलमुळे इंजिनचे आयुष्य कमी होत नाही किंवा इंजिनमध्ये काही बिघाड होत नाही.
वाहनांवर काय परिणाम?
देशभरातील सुमारे 20 कोटींहून अधिक दुचाकी आणि 3 कोटींहून अधिक कार सध्या इथेनॉल मिश्रित इंधन वापरत आहेत. आतापर्यंत तरी मोठ्या प्रमाणावर इंजिन निकामी झाल्याच्या तक्रारी आलेल्या नाहीत. E20 पेट्रोलचे तांत्रिक फायदेही आहेत, जसे की उत्तम ऑक्टेन रेटिंग आणि अँटी-नॉक गुणधर्म, ज्यामुळे इंजिनची कार्यक्षमता सुधारते. हे इथेनॉल मिश्रण धोरण (Ethanol Blending Program) भारताच्या ऊर्जा धोरणाचा महत्त्वाचा भाग आहे. यामुळे महागड्या क्रूड ऑइलवरील (Crude Oil) अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल.
तेल कंपन्यांवर आर्थिक भार
या धोरणामुळे शेती क्षेत्राला आणि ऊर्जा सुरक्षेला फायदा होत असला तरी, सरकारी तेल विपणन कंपन्यांवर (OMCs) मोठा आर्थिक ताण आला आहे. सरकारनं दिलेल्या माहितीनुसार, OMCs इथेनॉलला चांगला भाव देऊन खरेदी करत आहेत. 2025-26 पुरवठा वर्षासाठी इथेनॉलचा सरासरी दर सुमारे ₹66.61 प्रति लिटर राहिला आहे. हा खर्च ग्राहकांवर टाळण्यासाठी, सरकारी इंधन कंपन्यांनी स्वतःच हा बोजा उचलला आहे. मार्च ते जून 2026 या काळात, प्रति लिटर पेट्रोलमागे सुमारे ₹11 इतका तोटा त्यांना झाला, ज्यामुळे एकूण ₹21,300 कोटींचा फटका बसला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी लक्षणीय बाबी
इथेनॉल मिश्रण कार्यक्रमाची दीर्घकालीन व्यवहार्यता ही या आर्थिक नुकसानीला राष्ट्रीय ऊर्जा स्वातंत्र्याच्या उद्दिष्टांसोबत संतुलित करण्यावर अवलंबून असेल. इथेनॉल खरेदी दर धोरण, प्रमुख OMCs चे आर्थिक आरोग्य आणि भविष्यात रिटेल इंधन दरात होणारे बदल यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, ऑटोमोबाईल कंपन्या नवीन इंजिन विकसित करत असल्याने, E20-अनुकूल वाहनांच्या विक्रीचे आकडे तपासणे गरजेचे आहे.