सरकारने ONDC अंतर्गत 'DigiDukaan' प्लॅटफॉर्मचा विस्तार सुरू केला आहे. या उपक्रमाद्वारे आतापर्यंत **२१,००० हून अधिक** किरणा दुकानदारांना **४५० हून अधिक** ब्रँड्सशी थेट जोडले गेले असून, यामुळे पारंपारिक वितरक साखळीतील अडथळे दूर होण्यास मदत होईल.
भारत सरकार देशातील किरणा दुकानांच्या खरेदी प्रक्रियेत मोठी क्रांती घडवून आणण्याच्या तयारीत आहे. ONDC (Open Network for Digital Commerce) अंतर्गत सुरू केलेल्या 'DigiDukaan' या डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे आता किरणा व्यापाऱ्यांना वस्तू मिळवणे अधिक सुलभ होणार आहे. सध्या हैदराबाद, जयपूर आणि मुंबईमध्ये प्रायोगिक तत्त्वावर राबवण्यात आलेला हा प्रकल्प आता देशव्यापी स्तरावर नेण्याचा मानस आहे.
प्रकल्पाचे स्वरूप आणि प्रगती
सप्टेंबर २०२६ पर्यंत या प्लॅटफॉर्मने २१,००० पेक्षा जास्त किरणा दुकानदारांना आणि ४५० पेक्षा जास्त नामांकित ब्रँड्सना एका छताखाली आणले आहे. केंद्रीय मंत्री पियुष गोयल यांच्या अध्यक्षतेखाली ३० ऑक्टोबर २०२६ रोजी झालेल्या सीईओ राऊंडटेबलमध्ये या प्रकल्पाच्या विस्तारावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली. या डिजिटल प्रणालीचा मुख्य उद्देश म्हणजे किरणा दुकानांची ब्रँड-विशिष्ट वितरकांवरील अवलंबून राहण्याची गरज कमी करणे.
वितरकांच्या साखळीवर काय परिणाम?
पारंपारिकपणे, FMCG क्षेत्रात वितरकांचे एक मोठे जाळे काम करते, जे दुकानांवर जाऊन ऑर्डर घेतात आणि माल पोहोचवतात. मात्र, या जुन्या पद्धतीमुळे दुकानदारांना अनेक वितरकांशी संबंध ठेवावे लागतात. DigiDukaan मुळे आता एकाच खिडकीतून (Single Window) सर्व उत्पादनांची खरेदी करणे शक्य होणार आहे. यामुळे दुकानदारांचा वेळ वाचणार असून खेळते भांडवल (Working Capital) व्यवस्थापित करणे सोपे होईल.
पुढील आव्हाने आणि गुंतवणूकदारांसाठी काय?
ही डिजिटल क्रांती सोपी नाही. विद्यमान वितरक नेटवर्क, जे अनेक वर्षांपासून क्रेडिट आणि वैयक्तिक संबंधांवर आधारित सेवा देत आहेत, त्यांच्याकडून या उपक्रमाला विरोध होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. तसेच, डिजिटल नेटवर्कवर मालवाहतूक, डिलिव्हरी चार्जेस आणि रिटर्न पॉलिसी यांसारख्या गोष्टींची सुसूत्रता राखणे हे मोठे आव्हान असेल.
गुंतवणूकदारांनी आता एफएमसीजी कंपन्या आपल्या बॅकएंड सिस्टमचे डिजिटलायझेशन किती वेगाने करतात, यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. ज्या कंपन्या या ओपन-नेटवर्क मॉडेलला वेगाने स्वीकारतील, त्यांना भविष्यात या बदलाचा मोठा फायदा मिळू शकतो.