अमेरिका-इराण युद्धविराम: जागतिक बाजारपेठा गगनाला भिडल्या! क्रूड ऑईलची घसरण, पण महागाईचा धोका कायम

बाजारात तात्काळ उसळी

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबत दोन आठवड्यांच्या सशर्त युद्धविरामाची घोषणा केल्यानंतर जागतिक शेअर बाजारात मोठी सकारात्मक लाट पसरली. या घोषणेनंतर अमेरिकन शेअर बाजाराचे फ्युचर्स (Futures) जोरदार वधारले. Dow फ्युचर्स सुमारे 1.9% वाढून 47,730 वर पोहोचले, S&P 500 फ्युचर्स 2.25% नी वाढून 6,804 वर गेले, तर Nasdaq-100 फ्युचर्स 2.8% नी झेपावून 25,057 वर पोहोचले. दिवसा अखेरीस S&P 500 इंडेक्स 2.63% नी वर 6,791 अंकांवर ट्रेड करत होता.

त्याचबरोबर, क्रूड ऑईलच्या किमतीत मोठी घसरण झाली. पुरवठा तुटण्याची भीती कमी झाल्याने, ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स सुमारे 13% नी घसरून $95.36 प्रति बॅरलवर आले, तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) क्रूड फ्युचर्स 15% नी घसरून $96.31 प्रति बॅरलवर पोहोचले. मार्चच्या सुरुवातीला WTI $119.47 आणि ब्रेंट $119.50 पर्यंत पोहोचले होते. सुरक्षित गुंतवणुकीचे माध्यम मानल्या जाणाऱ्या सोने आणि चांदीमध्येही वाढ झाली. सोन्याच्या किमती 3.1% नी वाढून $4,850 प्रति औंसपर्यंत पोहोचल्या, तर चांदी 4% नी वाढून $76 प्रति औंसच्या जवळ ट्रेड करत होती.

महागाईचा 'लॅगिंग सिग्नल'

मात्र, बाजारातील या तात्काळ तेजीसोबतच महागाई (Inflation) वाढण्याची चिंता कायम असल्याचे तज्ञांनी म्हटले आहे. 'Vested Finance' चे सह-संस्थापक आणि सीईओ विरम शाह यांच्या मते, रिफाइंड इंधन पुरवठा साखळी (supply chains) आणि शिपिंग कंपन्यांना पुन्हा पूर्ववत होण्यासाठी अजून आठवडे किंवा महिने लागू शकतात. यामुळे, अल्पावधीत महागाई कमी होऊ शकते, पण इंधन आणि लॉजिस्टिक्सच्या खर्चात घट होण्यास वेळ लागेल. ऑर्गनायझेशन फॉर इकॉनॉमिक कोऑपरेशन अँड डेव्हलपमेंट (OECD) ने मार्चअखेरीस म्हटले होते की, ऊर्जेच्या वाढत्या किमतींमुळे 2026 मध्ये अमेरिकेतील महागाई 4.2% पर्यंत पोहोचू शकते. डॅलस फेडरल रिझर्व्हच्या (Dallas Fed) एका अभ्यासात असेही म्हटले आहे की, जर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) एक तिमाहीसाठी अडथळा आला, तर 2026 च्या चौथ्या तिमाहीत मुख्य PCE महागाई 0.35% ने वाढू शकते. जानेवारी 2026 पर्यंत, फेडरल रिझर्व्हचा आवडता महागाई मापक, कोअर पीसीई (Core PCE), 3.1% वर स्थिर होता, जो फेडच्या 2% च्या लक्ष्यापासून दूर आहे.

युद्धविराम: तात्पुरता दिलासा, अंतिम तोडगा नाही

सध्या बाजारात असलेला उत्साह नाजूक पायावर उभा आहे. दोन आठवड्यांचा युद्धविराम हा केवळ एक तात्पुरता थांबलेला क्षण आहे, तो भू-राजकीय संघर्षावरचा अंतिम तोडगा नाही. जर तणाव पुन्हा वाढला, तर बाजारात पुन्हा अस्थिरता (volatility) येऊ शकते. मध्य पूर्वेकडील बातम्या आणि राष्ट्राध्यक्षांची विधाने बाजाराला प्रभावित करत राहतील. मार्चमध्ये इंधन दरात 50% पेक्षा जास्त वाढ होण्यास कारणीभूत ठरलेले भू-राजकीय मुद्दे अजून सुटलेले नाहीत. बाजारातील ही जलद वाढ, आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा झाल्याचे संकेत देत नसून, गुंतवणूकदारांनी घेतलेला धोका कमी केल्याचे दर्शवते.

धोरणात्मक घडामोडी (Policy Pulse)

या भू-राजकीय घडामोडींदरम्यान, फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) च्या बैठकीचे मिनिट्स (minutes) समोर आले आहेत, ज्यातून फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) व्याज दर (interest rate) धोरणांवर प्रकाश टाकेल. मार्चमधील बैठकीत फेडने आपले धोरणात्मक व्याज दर 3.50%-3.75% या श्रेणीत कायम ठेवले होते. 2026 साठी केवळ एका व्याज कपातीचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे, जो मागील अंदाजांपेक्षा कमी आहे. गव्हर्नर स्टीफन मिरान यांनी मात्र एका तिमाही टक्क्यांच्या कपातीचा पुरस्कार केला होता, जी समितीतील मतभेद दर्शवते. फेड चेअर जेरोम पॉवेल यांनी अनिश्चिततेवर जोर दिला आणि डेटा-आधारित धोरणात्मक दृष्टिकोन ठेवण्याचे संकेत दिले. या मिनिट्समधून महागाई आणि भू-राजकीय घटकांचा अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेवरील परिणामांबद्दल फेडच्या मूल्यांकनाची अधिक माहिती मिळेल.