भारतातील Global Capability Centres (GCCs) ने आर्थिक वर्ष **FY25** मध्ये CSR वर **₹3,661 कोटी** खर्च केले आहेत. गेल्या दशकाच्या तुलनेत ही वाढ तब्बल **6.4 पट** आहे. मात्र, यातील बहुतांश निधी हा टियर-1 शहरांमध्येच केंद्रित असल्याचे समोर आले आहे.
शिक्षणावर सर्वाधिक खर्च का?
GCC कंपन्यांसाठी CSR म्हणजे केवळ दानधर्म नसून ती एक व्यवसायिक गरज बनली आहे. FY23 ते FY25 या काळात एकूण खर्चापैकी 34% ते 52% हिस्सा हा शिक्षण क्षेत्रासाठी वापरण्यात आला आहे. डिजिटल स्किल्स आणि तांत्रिक क्षमता वाढवण्यावर भर देऊन या कंपन्या आपल्या भविष्यातील इंजिनिअरिंग आणि टेक गरजा पूर्ण करण्यासाठी कुशल मनुष्यबळ तयार करत आहेत.
इनोव्हेशन आणि भौगोलिक तफावत
मोठी गुंतवणूक होऊनही इनोव्हेशन-लिंक्ड प्रकल्पांकडे दुर्लक्ष होत असल्याचे चित्र आहे. गेल्या दोन वर्षांत केवळ 4% म्हणजेच ₹435 कोटी निधीच नाविन्यपूर्ण प्रकल्पांसाठी खर्च झाला आहे. विश्लेषकांच्या मते, GCC कडे असलेल्या अफाट तांत्रिक ज्ञानाचा वापर सामाजिक समस्या सोडवण्यासाठी होण्याची मोठी संधी सध्या हुकली आहे.
टियर-1 शहरांचे वर्चस्व
निधी वाटपाबाबत मोठी भौगोलिक तफावत दिसून येते. सुमारे 65% पेक्षा जास्त CSR फंड हा बेंगळुरू, पुणे, दिल्ली NCR, मुंबई आणि हैदराबाद यांसारख्या प्रमुख महानगरांमध्येच खर्च केला जात आहे. टियर-2 आणि टियर-3 शहरांकडे अद्यापही पुरेशी लक्ष दिले जात नसल्याने या कॉर्पोरेट सोशल उपक्रमांचा व्यापक परिणाम मर्यादित राहत आहे.