Whalesbook
भारताच्या शेअर बाजारात परदेशी गुंतवणूकदारांची एन्ट्री जोरदार झाली आहे. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये आतापर्यंत (२४ तारखेपर्यंत) परदेशी फंडांनी भारतीय शेअर्समध्ये अंदाजे $२.१ अब्ज ची निव्वळ खरेदी केली आहे. ही आकडेवारी देशांतर्गत प्रतिस्पर्धकांपेक्षा जास्त आहे, ज्यांनी याच काळात $१.८ अब्ज ची खरेदी केली. विशेष म्हणजे, २०२५ मध्ये सातत्याने परदेशी गुंतवणूकदार विक्री करत होते, पण आता यात मोठा बदल दिसतोय. यामागे भारताच्या आर्थिक भविष्याबद्दल वाढलेला विश्वास आणि इतर उदयोन्मुख बाजारपेठा, विशेषतः चीनच्या तुलनेत अधिक आकर्षक वाटणारी व्हॅल्युएशन (Valuations) ही कारणे आहेत.
कमाई आणि मूल्यांकनाचा आधार
परदेशी गुंतवणुकीत वाढ होण्यामागचे मुख्य कारण म्हणजे कंपन्यांची सुधारलेली कमाई (Earnings) आणि तुलनेने अधिक किफायतशीर व्हॅल्युएशन. विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, मार्च २०२५ मध्ये संपणाऱ्या आर्थिक वर्षासाठी MSCI India ची कमाई सुमारे १०% नी वाढण्याची अपेक्षा आहे. जेएम फायनान्शियलच्या (JM Financial) ताज्या अंदाजानुसार, निफ्टी ५० (Nifty 50) कंपन्यांच्या प्रति शेअर उत्पन्नात (EPS) FY26E साठी ७% आणि FY27E साठी १५.७% वाढ अपेक्षित आहे. तर मोतीलाल ओसवाल (Motilal Oswal) यांच्या मते, FY25-27E दरम्यान निफ्टीमध्ये सरासरी १२% कमाई वाढू शकते. या कमाईच्या वाढीच्या शक्यतेसोबतच, निफ्टी सध्या त्याच्या फॉरवर्ड कमाईच्या २२.२५-२२.५९ पट दराने ट्रेड करत आहे. हे व्हॅल्युएशन थोडे जास्त असले तरी, चीनसारख्या बाजारपेठांच्या तुलनेत ते अधिक आकर्षक ठरत आहे. याशिवाय, नुकताच झालेला भारत-अमेरिका व्यापार करार आणि चीनच्या शेअर बाजारातील घसरण यामुळे भारताची अपील आणखी वाढली आहे.
क्षेत्रांनुसार वेगळे चित्र
एकूणच परदेशी गुंतवणुकीचा प्रवाह सकारात्मक असला तरी, वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये स्पष्टपणे फरक दिसून येत आहे. कॅपिटल गुड्स (Capital Goods) क्षेत्रात मजबूत गती दिसून येत आहे. FY2027 साठी सरकारने ₹१२.२ लाख कोटी इतका मोठा भांडवली खर्च (Capex) जाहीर केला आहे, ज्यामुळे या क्षेत्रातील कंपन्यांना अनेक वर्षांसाठी ऑर्डर मिळण्याची शक्यता आहे. २०२६ मध्ये या क्षेत्रातील कंपन्यांना गुंतवणूकदारांचा चांगला पाठिंबा मिळत आहे. त्याचप्रमाणे, फायनान्शियल सर्विसेस (Financial Services) क्षेत्र, विशेषतः सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका (Public Sector Banks) चांगली कामगिरी करत आहेत. रिटेल क्रेडिट, वेल्थ मॅनेजमेंट आणि पेमेंट्स यांमुळे FY30 पर्यंत या क्षेत्राचा नफा दुप्पट होण्याची अपेक्षा आहे.
याउलट, इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी (IT) क्षेत्र सध्या मोठ्या आव्हानांना तोंड देत आहे. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये एका महिन्यातच निफ्टी IT इंडेक्स सुमारे २०% घसरला आहे. यामागे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) बद्दल वाढलेल्या चिंता कारणीभूत आहेत. NASSCOM नुसार, FY26 मध्ये IT उद्योगाच्या महसुलात ६.१% वाढ अपेक्षित आहे, जी प्रामुख्याने AI सेवा आणि ग्लोबल कपॅसिटी सेंटर्समुळे (Global Capability Centers) असेल. मात्र, AI मुळे जुन्या सिस्टीमची देखभाल आणि सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटसारखी पारंपरिक IT कामे स्वयंचलित (Automate) होण्याच्या शक्यतेने गुंतवणूकदारांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे.
AI चा धोका आणि व्हॅल्युएशनचा मुद्दा
सकारात्मक आवक (Inflows) असूनही, बाजारात एक मजबूत 'बेअर केस' (Bear Case) देखील आहे, जो प्रामुख्याने AI च्या विघातक (Disruptive) क्षमतेभोवती फिरतो. AI साधनांमधील वेगाने होणारी प्रगती गेल्या अनेक दशकांपासून भारतीय IT उद्योगाचा आधार असलेल्या मुख्य सेवांसाठी थेट धोका निर्माण करू शकते, ज्यामुळे पारंपरिक आउटसोर्सिंग मॉडेल्स निरुपयोगी ठरू शकतात. IT स्टॉक्समध्ये झालेली ही मोठी घसरण, IBM सारख्या कंपन्यांच्या AI साधनांच्या क्षमतेच्या प्रदर्शनानंतर झालेल्या मोठ्या घसरणीसारखीच आहे, जी तात्काळ धोका दर्शवते.
शिवाय, इतर बाजारपेठांच्या तुलनेत व्हॅल्युएशन कमी झाले असले तरी, भारतीय इक्विटी अजूनही प्रीमियमवर ट्रेड करत आहेत. निफ्टीचा फॉरवर्ड P/E सुमारे २१ पट आहे, जो दीर्घकाळाच्या सरासरीच्या जवळ आहे आणि संपूर्ण बाजाराचे व्हॅल्युएशन अजूनही जास्त आहे. याचा अर्थ असा की, काही अडचणीत असलेल्या बाजारपेठांच्या तुलनेत आकर्षक वाटत असले तरी, कमाईत कोणतीही घट किंवा नकारात्मक मॅक्रोइकॉनॉमिक धक्का मोठ्या व्हॅल्युएशन करेक्शनला (Valuation Correction) कारणीभूत ठरू शकतो. जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, जरी मध्यवर्ती बँकांच्या व्याजदर कपातीच्या (Rate Cuts) अपेक्षांमुळे कमी झाली असली तरी, ती एक सततचा धोका आहे.
पुढील वाटचाल
पुढे पाहता, विश्लेषकांचे मत सावधपणे आशावादी (Cautiously Optimistic) आहे, परंतु हे कंपन्यांच्या कमाईत सातत्य टिकून राहण्यावर अवलंबून असेल. जे.पी. मॉर्गन (J.P. Morgan) २०२६ मध्ये MSCI India च्या कमाईत १६% वाढीचा अंदाज वर्तवत आहे, तर गोल्डमन सॅक्स (Goldman Sachs) १३% CAGR (Compound Annual Growth Rate) ची अपेक्षा करत आहे. सध्या बाजार 'थांबा आणि पाहा' (Wait-and-Watch) मोडमध्ये आहे, अनेक फंड अलीकडील इनफ्लोनंतरही भारतात अंडरवेट (Underweight) आहेत. परदेशी गुंतवणुकीची निरंतरता ही देशांतर्गत मागणीची ताकद, कॅपिटल गुड्स आणि फायनान्शियलसारख्या क्षेत्रांमधील अंमलबजावणी आणि AI मुळे होणाऱ्या संरचनात्मक बदलांना तोंड देण्याच्या क्षेत्राच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. फेब्रुवारीच्या सुरुवातीला चांगली आवक दिसली होती, परंतु AI-आधारित घसरणीमुळे पुन्हा सावधगिरीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.