भारतीय शेअर बाजारात सध्या विक्रमी गुंतवणूकदार सहभागी होत आहेत. NSE वर **25 दशलक्षाहून** अधिक खाती आणि **28.62 कोटी** म्युच्युअल फंड फोलिओ झाले आहेत. मात्र, SEBI च्या 2025 च्या सर्व्हेनुसार, केवळ **36%** गुंतवणूकदारांनाच मार्केटमधील रिस्क आणि महागाईचा (Inflation) खरा अर्थ समजतो.
भारतीय शेअर बाजारात सध्या गुंतवणूकदारांची मोठी लाट दिसून येत आहे, पण या वाढत्या संख्येसोबतच एक चिंतेची बाब समोर आली आहे. National Stock Exchange (NSE) कडे 25 दशलक्ष नोंदणीकृत खाती आणि म्युच्युअल फंड क्षेत्रातील फोलिओ 28.62 कोटींवर पोहोचले आहेत. तरीही, SEBI चा नवीन अहवाल सांगतो की, यातील केवळ 36% गुंतवणूकदारांना मार्केट रिस्क आणि महागाईचा दीर्घकालीन परिणाम माहिती आहे.\n\n### अ‍ॅप्सचा अतिवापर आणि वाढती जोखीम\n\nडिजिटल ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म्समुळे आज शेअर बाजारात गुंतवणूक करणे बोटांच्या एका क्लिकवर शक्य झाले आहे. मात्र, सुलभतेमुळे अनेक नवीन गुंतवणूकदारांना आपण 'तज्ज्ञ' झाल्याचा भास होतो. तज्ज्ञांच्या मते, ही सहजता दुधारी तलवार ठरू शकते. सोशल मीडियावरील टिप्स किंवा व्हायरल ट्रेंड्सचा आंधळेपणाने पाठपुरावा केल्यास, बाजारातील अस्थिरतेच्या काळात मोठी आर्थिक फटका बसू शकतो.\n\n### आर्थिक साक्षरता कशी वाढवावी?\n\nखऱ्या अर्थाने साक्षर गुंतवणूकदार होण्यासाठी केवळ शेअर्स निवडणे पुरेसे नाही. यामध्ये महागाई, चक्रवाढ व्याज (Compounding), आणि टॅक्स प्लॅनिंग यांचा मेळ घालणे महत्त्वाचे आहे. गुंतवणूकदारांनी खालील तीन गोष्टींकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे:\n\n1. इमर्जन्सी फंड: कठीण काळासाठी रोकड स्वरूपात तरतूद ठेवा.\n2. विमा कवच: आपल्या गरजांनुसार पुरेसा विमा घ्या.\n3. कर्जाचे नियोजन: क्रेडिट कार्ड किंवा हाय-इंटरेस्ट कर्जांचा भार टाळा, कारण ते तुमच्या इक्विटी रिटर्न्सवर पाणी फिरवू शकतात.\n\n### संपत्तीची गुणवत्ता महत्त्वाची\n\nम्युच्युअल फंड इंडस्ट्रीतील मालमत्ता (AUM) ₹82 लाख कोटींच्या पुढे गेली आहे. आता वेळ आहे ती गुंतवणुकीच्या संख्येपेक्षा गुणवत्तेकडे लक्ष देण्याची. जोपर्यंत गुंतवणूकदार स्वतःचे निर्णय घेण्यास सक्षम होत नाहीत आणि बाजारातील 'नॉइज' (Noise) बाजूला ठेवून स्वतःच्या ध्येयानुसार (Financial Milestones) गुंतवणूक करत नाहीत, तोपर्यंत पोर्टफोलिओ सुरक्षित राहणे कठीण आहे.