फेडरल रिझर्व्हचे पॉवेल चौकशीतून बाहेर; वॉर्श यांच्या नियुक्तीचा मार्ग मोकळा, पण चिंता कायम

चौकशी समाप्त आणि नियुक्तीचा मार्ग

अमेरिकेच्या जिल्हा अटॉर्नी कार्यालयाने (U.S. Attorney's office for the District of Columbia) 24 एप्रिल 2026 रोजी सांगितले की, फेडरल रिझर्व्हचे चेअरमन जेरोम पॉवेल यांच्यावरील फौजदारी चौकशी (criminal investigation) थांबवण्यात येत आहे. ही चौकशी मध्यवर्ती बँकेच्या (central bank) इमारतीच्या नूतनीकरणाशी संबंधित खर्चातील वाढ आणि त्याबद्दल दिलेल्या साक्षीबद्दल होती. या निर्णयामुळे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी नॉमिनेट केलेल्या केविन वॉर्श यांच्या सिनेटमधील नियुक्तीला गती मिळेल. सिनेट सदस्य थॉमस टिलिस, ज्यांनी चौकशी संपेपर्यंत कोणत्याही फेडरल रिझर्व्हच्या नॉमिनीला ब्लॉक करण्याची शपथ घेतली होती, त्यांना आता वॉर्श यांच्या नियुक्तीवर निर्णय घ्यावा लागेल. सिनेट समितीची मतदानाची प्रक्रिया 29 एप्रिल रोजी होणार आहे.

आर्थिक आढावा आणि फेडची भूमिका

जेरोम पॉवेल यांचा चेअरमन म्हणून कार्यकाळ 15 मे 2026 रोजी संपणार आहे. बाजाराला अपेक्षा आहे की 28-29 एप्रिल रोजी होणाऱ्या FOMC बैठकीत व्याजदर (rates) जैसे थे ठेवले जातील. मार्च 2026 मध्ये, वाढलेल्या ऊर्जा खर्चामुळे वार्षिक महागाई (inflation) 3.3 टक्के होती. फेड फंड रेटचा (Fed Funds rate) लक्ष्यित दर 3.5-3.75 टक्के कायम होता, तर एप्रिल 2026 पर्यंत फेडरल रिझर्व्हच्या बॅलन्स शीटचा आकार $6.7 ट्रिलियन होता.

स्वातंत्र्याबद्दल चिंता आणि वॉर्श यांची भूमिका

ही परिस्थिती मध्यवर्ती बँकेच्या स्वातंत्र्यावर येणाऱ्या राजकीय दबावाचे (political pressure) पुनरुज्जीवन करते, जे ऐतिहासिकदृष्ट्या आर्थिक परिणामांसाठी हानिकारक ठरू शकते. मागील काही नामांकनांच्या विपरीत, ही लांबलेली नियुक्ती प्रक्रिया, चलन धोरणावर (monetary policy) कार्यकारी शाखेच्या प्रभावाबद्दल वाढलेली संवेदनशीलता दर्शवते. केविन वॉर्श यांनी त्यांच्या नियुक्ती सुनावणीदरम्यान (confirmation hearing) म्हटले होते की, कोविड-19 नंतर महागाईवर (inflation) फेडरल रिझर्व्हने 'आपले लक्ष्य चुकवले' होते, ज्यामुळे एकूण किमतींमध्ये 25-35 टक्के वाढ झाली. त्यांनी धोरणांमध्ये 'सिस्टीम बदलण्याची' (regime change) गरज असल्याचे म्हटले होते. विश्लेषकांच्या मते, न्याय विभागाच्या चौकशीचे बंद होणे सकारात्मक असले तरी, फेडरल रिझर्व्हच्या विश्वासार्हतेबद्दल (credibility) बाजारातील चिंता पूर्णपणे दूर झालेली नाही.

पॉवेल कायम राहिल्यास धोके आणि बाजाराचे लक्ष

जेरोम पॉवेल चेअरमन पदावरून पायउतार झाल्यानंतरही फेडरल रिझर्व्ह बोर्डावर (Board of Governors) राहिल्यास संस्थेमध्ये संभाव्य संघर्ष (friction) निर्माण होण्याबद्दलही चिंता व्यक्त केली जात आहे, जी एक असामान्य आणि विध्वंसक परिस्थिती ठरू शकते. यामुळे सत्तेची केंद्रे विभागली जाऊ शकतात आणि मध्यवर्ती बँकेच्या संवादामध्ये (communication) गोंधळ निर्माण होऊ शकतो. अशा संघर्षामुळे बाजाराचा विश्वास (market confidence) कमी होऊ शकतो, जो किंमत स्थिरता (price stability) आणि रोजगारासाठी (employment) अत्यंत महत्त्वाचा आहे. चौकशी संपल्याच्या बातमीने सोन्याच्या (Gold) किमतीत झालेली वाढ दर्शवते की गुंतवणूकदारांनी 'फेडरल रिझर्व्हच्या स्वातंत्र्यासाठी एक सवलत' (Fed independence discount) विचारात घेतली होती, ज्यामुळे त्यांची सावधगिरी दिसून येते.

पुढे काय: फेडचा मार्ग

वॉर्श यांच्या नियुक्तीची शक्यता पाहता, फेडरल रिझर्व्हला आर्थिक अनिश्चितता (economic uncertainties) आणि मागील राजकीय दबावाच्या पार्श्वभूमीवर धोरणात्मक स्पष्टता (policy clarity) आणि विश्वासार्हता (credibility) टिकवून ठेवण्यावर लक्ष केंद्रित करावे लागेल. एप्रिल FOMC बैठकीत व्याजदर जैसे थे ठेवण्यात आले. उर्वरित 2026 वर्षासाठी व्याजकपात (rate cuts) होण्याची शक्यता कमी असल्याचे मार्केट प्राइसिंग दर्शवते, तरीही काही विश्लेषकांना वर्षाच्या उत्तरार्धात एक कपात अपेक्षित आहे. महागाईतील चढउतार आणि संभाव्य नेतृत्वविषयक प्रश्नांच्या दरम्यान, किंमत स्थिरता आणि रोजगाराचे दुहेरी उद्दिष्ट (dual mandate) पूर्ण करण्यासाठी फेडरल रिझर्व्हची बांधिलकी तपासली जाईल.