भारतीय शेअर बाजारातून विदेशी गुंतवणूकदारांनी (FPIs) यंदा **$25 अब्ज** बाहेर काढले असून, यामुळे परदेशी गुंतवणूक १७ वर्षांच्या निच्चांकी पातळीवर आली आहे. जागतिक स्तरावर AI क्षेत्राकडे वळणारा ओघ आणि वाढती व्हॅल्युएशन ही यामागची मुख्य कारणे आहेत.
भारतीय शेअर बाजाराच्या रचनेत सध्या एक मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. सप्टेंबर 2026 पर्यंत विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) भारतीय इक्विटीमधून तब्बल $25 अब्ज काढून घेतले आहेत. यामुळे परदेशी मालकीचे प्रमाण १७ वर्षांच्या निच्चांकी पातळीवर आले आहे. जागतिक फंड मॅनेजर्स आता आपला पैसा अशा बाजारांकडे वळवत आहेत, जिथे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्राचा थेट प्रभाव आहे.
व्हॅल्युएशनचा दबाव आणि AI कडे कल
या विक्रीचे मुख्य कारण म्हणजे भारतीय बाजाराचे उच्च व्हॅल्युएशन. Nifty 50 चा फॉरवर्ड P/E रेशो सध्या 17.6 च्या आसपास आहे. हे प्रमाण MSCI इमर्जिंग मार्केट्स इंडेक्सच्या तुलनेत 77% प्रीमियमवर आहे. दक्षिण कोरिया आणि तैवानसारख्या देशांत सेमीकंडक्टर आणि हार्डवेअर सप्लाय चेन मजबूत असल्याने, जागतिक गुंतवणूकदार भारताऐवजी त्या बाजारांना अधिक पसंती देत आहेत. ऑगस्ट 2026 च्या रिबॅलेंसिंगनंतर MSCI इंडेक्समध्ये भारताचे वजन 11.29% पर्यंत खाली आल्याने, पॅसिव्ह फंड्सकडूनही विक्रीचा दबाव वाढला आहे.
देशी गुंतवणूकदारांचा 'बफर'
विदेशी विक्रीचा जोर मोठा असूनही, भारतीय बाजार कोसळला नाही, याचे मुख्य श्रेय देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांना (DIIs) जाते. म्युच्युअल फंड्स आणि विमा कंपन्यांनी यंदा बाजारात साधारण $60 अब्ज गुंतवून बाजाराला सावरले आहे. मात्र, ही परिस्थिती भविष्यात धोक्याची ठरू शकते. जर देशांतर्गत गुंतवणुकीचा ओघ मंदावला किंवा लोकांनी म्युच्युअल फंड्समधून पैसे काढण्यास सुरुवात केली, तर परदेशी गुंतवणुकीच्या अभावामुळे बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण होऊ शकते.
वाढती महागाई आणि मॅक्रो प्रेशर
जुलै आणि ऑगस्टमध्ये काही प्रमाणात एफपीआय परतले होते, परंतु सप्टेंबरमध्ये पुन्हा चित्र बदलले. कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ, अमेरिकन बाँड यील्ड्समधील मजबूती आणि डॉलरच्या तुलनेत रुपयावर पडलेला दबाव यामुळे परदेशी गुंतवणूकदारांनी पुन्हा काढता पाय घेतला आहे. आता आगामी तिमाहींमध्ये भारतीय कंपन्यांचे निकाल या वाढीव व्हॅल्युएशनला न्याय देऊ शकतात का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.