FIIs भारतात परतण्याची शक्यता: AI-आधारित जागतिक बाजारात मंदावली गती

जगभरातील गुंतवणूकदार, ज्यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI) आधारित बाजारांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक केली होती, ते आता भारताकडे नव्याने भांडवल गुंतवणुकीसाठी एक चांगला पर्याय म्हणून पाहत आहेत. गेल्या वर्षभरात, अमेरिका, तैवान आणि दक्षिण कोरिया यांसारख्या तंत्रज्ञान-केंद्रित देशांनी AI च्या लाटेमुळे मोठी उसळी घेतली होती. या ट्रेंडमुळे, भारताची अर्थव्यवस्था स्थिर असूनही, भारतीय शेअर बाजारात परदेशी गुंतवणूक कमी झाली होती.

Abakkus Investment Managers सह अनेक वित्तीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, भारतीय शेअर्सची अलीकडील कामगिरी आंतरराष्ट्रीय बाजाराच्या तुलनेत कमी राहण्यामागे देशाच्या कॉर्पोरेट आरोग्यातील घट हे कारण नाही, तर जागतिक भांडवलाची फेरवाटणी हे मुख्य कारण आहे. AI मुळे वाढलेल्या बाजारांमध्ये नफावसुली (Profit Booking) सुरू झाल्यामुळे, गुंतवणूकदार आता भारतासारख्या देशांकडे लक्ष देत आहेत, जिथे लोकसंख्याशास्त्र, सातत्यपूर्ण मागणी आणि पायाभूत सुविधांवरील खर्च यांसारखे दीर्घकालीन संरचनात्मक चालक (Structural Drivers) आहेत.

30 जून 2026 पर्यंतच्या बारा महिन्यांच्या कालावधीत, Nifty 50 Total Return Index मध्ये 0.4% ची घट दिसून आली, तर याउलट दक्षिण कोरियाचा Kospi 103.2%, तैवानचा Taiex 83.2%, जपानचा Nikkei 56.7% आणि Nasdaq 20.1% नी वाढले. ही कामगिरीमधील मोठी तफावत दर्शवते की जागतिक भांडवल भारतातून का दूर गेले होते.

मात्र, आता चित्र बदलताना दिसत आहे. तंत्रज्ञान-केंद्रित निर्देशांकांमध्ये (Indices) चढ-उतार दिसत असताना, भारताने लवचिकता दाखवली आहे. जुलै 2026 पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर्समध्ये ₹20,199 कोटींची निव्वळ खरेदी (Net Buying) केली आहे. यावरून असे सूचित होते की, AI-आधारित तंत्रज्ञानाच्या वाढीऐवजी आता स्थिर आणि वैविध्यपूर्ण बाजारांमध्ये गुंतवणुकीचा कल वाढत आहे.

भारताच्या सध्याच्या बाजारातील स्थितीचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे AI हार्डवेअर आणि सेमीकंडक्टर उत्पादन क्षेत्रातील थेट सहभाग नसणे. यामुळे भारतीय शेअर्सनी AI-आधारित रॅलीचा फायदा घेतला नसला तरी, याने तंत्रज्ञान-केंद्रित प्रदेशांमध्ये आता दिसून येणाऱ्या व्हॅल्युएशन बबल (Valuation Bubbles) आणि अस्थिरतेपासून बाजाराचे संरक्षण केले आहे. काही जागतिक गुंतवणूकदारांसाठी, हे भारताला AI-आधारित गुंतवणुकीऐवजी एक बचावात्मक हेज (Defensive Hedge) किंवा सामरिक व्यापार (Tactical Trade) बनवते.

गुंतवणूकदारांनी लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, या बदलामध्ये धोके देखील आहेत. भारतीय बाजारपेठ जागतिक घटकांसाठी संवेदनशील आहे, ज्यात अमेरिकेच्या व्याजदरातील संभाव्य बदल, पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार यांचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, परदेशी भांडवल आकर्षित करण्यासाठी भारतीय बाजाराच्या व्हॅल्युएशन पातळीला सातत्यपूर्ण कॉर्पोरेट कमाईच्या वाढीचे समर्थन आवश्यक असेल. परदेशी गुंतवणुकीचा हा ओघ टिकून राहील की नाही, हे अनिश्चित जागतिक परिस्थितीत भारतीय अर्थव्यवस्था कशी कामगिरी करते आणि परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांची सध्याची आवड दीर्घकालीन वचनबद्धतेत रूपांतरित होते की नाही, यावर अवलंबून असेल.