परदेशी गुंतवणूकदारांच्या विक्रीमुळे बाजारात घसरण
गेल्या आठवड्यात भारतीय शेअर बाजारावर मोठी घसरण झाली. सेन्सेक्स (Sensex) आणि निफ्टी 50 (Nifty 50) हे प्रमुख निर्देशांक एप्रिल महिन्याच्या अखेरच्या आठवड्यात जवळपास 2% नी खाली आले. एप्रिल महिन्यात सलग दोन आठवडे झालेली तेजी या आठवड्यात थांबली. आठवड्याच्या उत्तरार्धात बाजारातील घसरण अधिक तीव्र झाली. परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून (FIIs) झालेली सातत्यपूर्ण विक्री या घसरणीमागील प्रमुख कारण ठरली. FIIs ने या आठवड्यात निव्वळ ₹17,140 कोटींचे शेअर्स विकले. एप्रिल महिन्यात FIIs ने भारतीय बाजारातून एकूण ₹56,360 कोटींची मोठी रक्कम काढून घेतली आहे.
देशांतर्गत गुंतवणूकदारांनी दिला आधार, सेक्टोरल बदल
या उलट, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) मात्र बाजारात खरेदीचा आधार दिला. त्यांनी या आठवड्यात निव्वळ ₹9,780 कोटींचे शेअर्स खरेदी केले, तर महिन्याभरात ₹39,480 कोटींची खरेदी केली आहे. जागतिक अनिश्चितता असूनही, देशांतर्गत बाजारातील ही खरेदी स्थानिक गुंतवणूकदारांचा विश्वास दर्शवते. सेक्टरमध्येही स्पष्ट बदल दिसला. माहिती तंत्रज्ञान (IT) क्षेत्रातील कंपन्यांचे तिमाही निकाल अपेक्षेपेक्षा कमजोर राहिले आणि भविष्याबाबत त्यांनी सावध भूमिका घेतल्याने आयटी शेअर्स सर्वात जास्त घसरले. याउलट, FMCG, फार्मा आणि पॉवरसारख्या संरक्षणक्षम (defensive) आणि देशांतर्गत मागणीवर आधारित क्षेत्रांमध्ये पुन्हा एकदा गुंतवणूकदारांचा कल वाढलेला दिसला.
मध्य पूर्वेतील तणाव आणि रुपयाचे अवमूल्यन यामुळे चिंता वाढली
मध्य पूर्वेतील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली. विशेषतः अमेरिका-इराण वाटाघाटी थांबल्याच्या आणि क्रूड ऑईलचे भाव $100 प्रति बॅरल च्या वर गेल्याच्या बातम्यांनी बाजारातील वातावरण बिघडले. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या व्यापाराबद्दलची चिंता वाढल्याने जोखीम घेण्याची प्रवृत्ती कमी झाली. डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे झालेले अवमूल्यन (weakening Rupee) यामुळे आयात महाग झाली आणि महागाई वाढण्याची चिंता वाढली, ज्यामुळे बाजारावर नकारात्मक परिणाम झाला.
तज्ञांचे विश्लेषण: जागतिक घटकांचा परिणाम
बजाज ब्रोकिंगचे असोसिएट व्हाईस प्रेसिडेंट - रिसर्च, पबित्रो मुखर्जी यांनी सांगितले की, जागतिक मॅक्रोइकॉनॉमिक आणि भू-राजकीय कारणांमुळे FIIs विक्री करत आहेत. जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्सचे हेड ऑफ रिसर्च, विनोद नायर यांनी अमेरिकेतील वाढते बॉण्ड यील्ड (U.S. bond yields) आणि रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) दर्शवलेले सुरुवातीचे आर्थिक मंदीचे संकेत, तसेच परदेशी ब्रोकर्सनी दिलेले डाउनग्रेड्स यासारख्या एकत्रित कारणांमुळे बाजारावर दबाव येत असल्याचे सांगितले.
पुढील दिशा जागतिक घडामोडी आणि फेडरल रिझर्व्हच्या निर्णयावर अवलंबून
पुढे काय होणार हे जागतिक घडामोडींवर अवलंबून राहील. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) ची आगामी व्याजदर निर्णय बैठक महत्त्वाची ठरेल. जर फेडरल रिझर्व्हने कठोर भूमिका घेतली, तर मजबूत डॉलरमुळे आणि FIIs च्या सातत्यपूर्ण विक्रीमुळे विकसनशील बाजारांवर (emerging markets) आणखी दबाव येऊ शकतो. त्यामुळे, नजीकच्या काळात बाजाराची दिशा भू-राजकीय स्थिरतेतील बदल किंवा जागतिक तरलता (global liquidity) यावर अवलंबून असेल.
