एल निनोचा इशारा! मान्सून बिघडणार? वीज आणि कूलिंग कंपन्यांच्या शेअर्सची जोरदार तेजी अटळ!

एल निनोचा धोका: मान्सूनवर पावसाच्या कमतरतेचे सावट

Jefferies च्या ताज्या अहवालानुसार, 60% शक्यता आहे की एल निनोचा प्रभाव 2026 च्या भारतीय मान्सूनवर दिसून येईल. यामुळे देशभरात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. मागील 25 वर्षांतील एल निनोच्या घटनांमध्ये पावसाळ्यात सरासरी 15% पर्यंत घट नोंदवली गेली आहे, जी पॅसिफिक महासागरातील वाढत्या तापमानामुळे होते. कमी पावसामुळे ग्रामीण भागातील मागणीवर परिणाम होऊ शकतो, परंतु 5-10% पर्यंतची घट वीज आणि कूलिंग उपकरणांची मागणी वाढवून संबंधित कंपन्यांच्या नफ्यात वाढ घडवू शकते.

विजेची आणि कूलिंगची मागणी वाढणार

पावसाचा जोर कमी झाल्यास, शेतीसाठी सिंचन पंप आणि घरांमध्ये एयर कंडीशनर (AC) व पंख्यांचा वापर वाढतो. यामुळे युटिलिटी, वीज निर्मिती, पारेषण (transmission) आणि वितरण (distribution) कंपन्यांच्या महसुलात वाढ अपेक्षित आहे. त्याचबरोबर, कूलिंग उत्पादने बनवणाऱ्या कंपन्यांनाही मागणीत मोठी वाढ दिसू शकते. भारतातील होम अप्लायन्स मार्केट झपाट्याने वाढत असून, वाढते उत्पन्न, शहरीकरण आणि ऊर्जा-कार्यक्षम मॉडेल्समुळे एयर कंडीशनरची मागणी लक्षणीयरीत्या वाढण्याची अपेक्षा आहे.

फायद्यात राहणाऱ्या प्रमुख कंपन्या

Jefferies ने काही कंपन्यांची नावेही जाहीर केली आहेत ज्यांना याचा थेट फायदा होऊ शकतो. वीज निर्मिती आणि युटिलिटी क्षेत्रात, NTPC (मार्केट कॅप अंदाजे ₹3.66 लाख कोटी, P/E अंदाजे 15.1-15.7) आणि Adani Power (मार्केट कॅप अंदाजे ₹2.7 लाख कोटी, P/E अंदाजे 23.8) हे प्रमुख आहेत. JSW Energy (मार्केट कॅप अंदाजे ₹84-85 हजार कोटी, P/E अंदाजे 33.1) देखील या यादीत आहे. पारेषण आणि वितरणासाठी Power Grid Corporation आणि Tata Power चांगली स्थिती आहे. कूलिंग अप्लायन्स क्षेत्रातील Voltas (मार्केट कॅप अंदाजे ₹47-49 हजार कोटी, P/E अंदाजे 90-126) आणि Blue Star (मार्केट कॅप अंदाजे ₹38-40 हजार कोटी, P/E अंदाजे 70-90) या कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन (Valuation) जास्त असले तरी त्यांना मागणीचा फायदा होऊ शकतो. Havells India आणि इतर कंपन्यांच्या विक्रीतही वाढ दिसू शकते. सिमेंट कंपन्या जसे की UltraTech Cement (मार्केट कॅप अंदाजे ₹3.4-3.5 लाख कोटी, P/E अंदाजे 44-55) आणि Ambuja Cement (मार्केट कॅप अंदाजे ₹1.14 लाख कोटी, P/E अंदाजे 31-33) यांना कोरड्या हवामानामुळे बांधकामात सातत्य राहिल्याने फायदा होण्याची शक्यता आहे.

ग्रामीण भागावरील परिणाम आणि साठवणुकीची स्थिती

जरी पॉवर आणि कूलिंग क्षेत्रासाठी चित्र सकारात्मक असले तरी, कमी पाऊस कृषी-संबंधित व्यवसायांसाठी चिंतेचा विषय ठरू शकतो. Mahindra & Mahindra आणि Hindustan Unilever सारख्या कंपन्यांना ग्रामीण भागातील उत्पन्नात घट झाल्यामुळे नकारात्मक परिणाम दिसू शकतो. मात्र, सध्या जलस्रोतांमध्ये पाण्याची पातळी मागील वर्षाच्या तुलनेत 13% अधिक आहे. तसेच, सिंचन पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा झाल्यामुळे शेती उत्पादनावर होणारा गंभीर परिणाम काही प्रमाणात कमी होण्याची अपेक्षा आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, एल निनोच्या वर्षांमध्ये भारतीय इक्विटी बाजारात मंदी दिसून येते, परंतु संरक्षण (defensive) आणि शहरी भागावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या कंपन्यांना, विशेषतः पॉवर स्टॉक्सना प्राधान्य दिले जाते.

कायम असलेले धोके: जास्त व्हॅल्युएशन, महागाई आणि इतर चिंता

या सकारात्मक अंदाजानंतरही काही मोठे धोके कायम आहेत. Voltas आणि Blue Star सारख्या कंझ्युमर अप्लायन्स कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन खूप जास्त आहे. P/E रेशो 70-90 च्या पुढे असल्याने, मागणीत घट झाल्यास किंवा आर्थिक परिस्थिती बिघडल्यास या शेअर्समध्ये घसरण होण्याचा धोका आहे. तसेच, कमी पावसामुळे कृषी उत्पादनात घट होऊन अन्नधान्याच्या किमती वाढू शकतात, ज्यामुळे सर्वसामान्यांच्या बजेटवर ताण येऊन ऐच्छिक खर्चात कपात होऊ शकते. सिमेंट क्षेत्राला पायाभूत सुविधांच्या मागणीमुळे फायदा झाला तरी, किंमती ठरवण्याची ताकद (pricing power) मर्यादित असल्याने नफ्यात मोठी वाढ होण्याची शक्यता कमी आहे. Mahindra & Mahindra सारख्या ग्रामीण मागणीवर अवलंबून असलेल्या कंपन्यांना कमी पावसामुळे उत्पन्न कमी होण्याचा फटका बसू शकतो.

विश्लेषकांचे मत

विश्लेषकांच्या मते, पॉवर क्षेत्राला मागणीतील सातत्य आणि हवामानातील बदलांमुळे फायदा होण्याची शक्यता आहे. कंझ्युमर ड्युरेबल्स (Consumer Durables) क्षेत्र वाढत्या उत्पन्नामुळे पुढे जात राहील, परंतु उच्च व्हॅल्युएशनमुळे सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. सिमेंट उद्योगातही व्हॉल्यूम वाढ अपेक्षित आहे. एल निनोचा प्रभाव, पायाभूत सुविधांमधील गुंतवणूक आणि ग्राहकांच्या अपेक्षा यांच्या एकत्रित परिणामामुळे येत्या वर्षात या प्रमुख क्षेत्रांची कामगिरी ठरेल.