जगभरातील हवामान संस्थांनी 2026 मध्ये तीव्र El Niño येण्याचा अंदाज वर्तवला आहे, ज्यामुळे भारताच्या मान्सूनवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. यामुळे शेती आणि अन्नधान्याच्या महागाईवर (Food Inflation) मोठा धोका निर्माण झाला आहे.
El Niño मुळे मान्सूनवर काय परिणाम होईल?
अमेरिकेची NOAA आणि भारताची IMD (India Meteorological Department) यांसारख्या प्रमुख हवामान संस्थांनी दिलेल्या अंदाजानुसार, 2026 मध्ये El Niño चे वातावरण अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे. यामुळे मान्सूनच्या काळात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडू शकतो.
शेती आणि ग्रामीण मागणीवर परिणाम
भारताची अर्थव्यवस्था अजूनही मोठ्या प्रमाणावर शेतीवर अवलंबून आहे. मान्सूनच्या कमकुवत पावसामुळे खरीप पिकांचे उत्पादन घटण्याचा धोका आहे. याचा थेट परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर होईल. ग्रामीण भागातील लोकांची क्रयशक्ती (Purchasing Power) कमी झाल्यास, एंट्री-लेव्हल टू-व्हीलर्स, ट्रॅक्टर्स आणि FMCG (Fast-Moving Consumer Goods) उत्पादनांची मागणी घटू शकते. ज्या कंपन्यांचा व्यवसाय मोठ्या प्रमाणावर ग्रामीण भागावर अवलंबून आहे, त्यांच्या विक्री वाढीवर याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
अन्नधान्याची महागाई आणि RBI चे धोरण
कमी पावसामुळे पिकांचे उत्पादन घटल्यास अन्नधान्याच्या किमती वाढण्याची (Food Inflation) मोठी शक्यता आहे. डाळी, धान्य आणि भाज्या यांसारख्या आवश्यक वस्तूंच्या पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो. यामुळे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) साठी व्याजदर कमी करणे कठीण होऊ शकते, कारण महागाई वाढलेली राहण्याची शक्यता आहे.
क्षेत्रांवरील परिणाम आणि लक्ष ठेवण्यासारखे घटक
कृषी-रसायन (Agrochemical) कंपन्यांच्या व्यवसायात बदल होऊ शकतात, कारण शेतकरी पावसाच्या उपलब्धतेनुसार खते आणि कीटकनाशकांवरील खर्च बदलू शकतात. तसेच, भारतात खाद्यतेलाची आयात मोठ्या प्रमाणावर होते. जर देशांतर्गत तेलबिया उत्पादनात घट झाली, तर आयात बिल वाढेल आणि याचा रुपयाच्या मूल्यावरही परिणाम होऊ शकतो.
गुंतवणूकदार आता पावसाचे प्रमाण, जलाशयांतील पाण्याची पातळी, पेरणीची सद्यस्थिती आणि किरकोळ अन्नधान्याच्या किमती यावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. या माहितीमुळे अर्थव्यवस्थेवर होणाऱ्या परिणामांचा अंदाज लावता येईल.