पेन्शनमध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता
कर्मचारी पेन्शन योजना (EPS-95) मध्ये मोठी सुधारणा करण्याची शक्यता आहे. सूत्रांनुसार, सध्या असलेली किमान मासिक पेन्शन ₹1,000 वरून वाढवून ₹7,500 केली जाऊ शकते. कामगार संघटना आणि संसदेच्या समितीने या वाढीला पाठिंबा दिला आहे, ज्यामुळे निवृत्तांना चांगले उत्पन्न मिळू शकेल. तथापि, एवढ्या मोठ्या प्रमाणात पेन्शन वाढवण्यासाठी सरकारला मोठा निधी खर्च करावा लागेल आणि दीर्घकालीन परवडण्याची चिंता देखील आहे.
ATM मधून पैसे काढण्याची सोय
EPFO सदस्यांना आता ATM मधून त्यांचे जमा पैसे काढण्याची सुविधा देण्यावरही काम करत आहे. ज्या सदस्यांना तात्काळ पैशांची गरज आहे, त्यांना यामुळे जलदगतीने निधी मिळण्यास मदत होईल. दावा निकाली काढण्याच्या प्रक्रियेत झालेल्या सुधारणांनंतर हे पाऊल उचलले जात आहे. EPFO ने आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये 8.31 कोटी पेक्षा जास्त दावे निकाली काढले, जे मागील वर्षाच्या 6.01 कोटींच्या तुलनेत लक्षणीय वाढ आहे. ऑटोमेशनमुळे क्लेम सेटलमेंटसाठी लागणारा वेळ कमी झाला आहे; आता सुमारे 71% ॲडव्हान्स दावे 3 दिवसांच्या आत निकाली काढले जात आहेत, जे पूर्वी 59% होते. ई-प्राप्ती (E-PRAAPTI) प्लॅटफॉर्ममुळे आधार लिंक करून निष्क्रिय खाती सहजपणे सक्रिय करता येत आहेत.
आर्थिक वर्ष 2023-24 साठी व्याज दर
सदस्यांना आर्थिक वर्ष 2023-24 साठी 8.25% व्याज दराची अपेक्षा आहे, ज्याला वित्त मंत्रालयाची (Finance Ministry) मंजुरी मिळणे बाकी आहे. हा दर पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF) सारख्या इतर सरकारी योजनांच्या बरोबरीचा किंवा त्याहून अधिक आहे. हा दर देण्यासाठी, EPFO ला सरकारी सिक्युरिटीज आणि इक्विटीमध्ये चांगला परतावा मिळवणे आवश्यक आहे, विशेषतः बाजारातील अस्थिरता आणि अनिश्चित आर्थिक परिस्थितीत.
संभाव्य धोके आणि आव्हाने
₹7,500 च्या किमान पेन्शनमध्ये प्रस्तावित वाढीमुळे मोठे आर्थिक धोके निर्माण होऊ शकतात. यामुळे सरकारचे उत्पन्न कमी होऊ शकते आणि वित्तीय तूट वाढू शकते. ATM मधून पैसे काढण्याची सुविधा सोयीची असली तरी, सदस्य लवकर पैसे काढून त्यांच्या निवृत्तीसाठीची बचत कमी करू शकतात. 8.25% व्याज दर टिकवून ठेवणे देखील आव्हानात्मक आहे, कारण EPFO ला बाजारातील चढउतार आणि महागाईचा प्रभावीपणे सामना करावा लागेल. सदस्यांचे फायदे आणि आर्थिक स्थिरता यांचा समतोल राखणे महत्त्वाचे ठरेल.
EPFO चे पुढील दिशा
EPFO कडून सेवांमध्ये सुधारणा आणि सदस्यांना अधिक फायदे देण्याच्या दिशेने केलेले प्रयत्न आधुनिकतेकडे वाटचाल दर्शवतात. या सुधारणांचे यश पेन्शन वाढीसाठी सरकारकडून मिळणारा निधी, नवीन विथड्रॉवल प्रणालीची कार्यक्षमता आणि EPFO च्या गुंतवणुकीवरील परतावा यावर अवलंबून असेल. सदस्यांना चांगले फायदे देतानाच दीर्घकालीन आर्थिक आरोग्य जपणे हे EPFO समोरील मुख्य आव्हान असेल.
