मान्सूनमध्ये **12.6%** घट आणि देशातील पाच राज्यांमध्ये पडलेल्या दुष्काळामुळे COP31 परिषदेत भारतासमोर आर्थिक आव्हान उभे राहिले आहे. भारत स्वतःच्या बळावर हवामान बदलाशी सामना करत असल्याने गुंतवणूकदारांनी आता ग्रामीण मागणी आणि महागाईकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
अँटालिया येथे सुरू असलेल्या COP31 परिषदेत भारताचे प्रतिनिधी एक मोठे आर्थिक आव्हान घेऊन सहभागी झाले आहेत. १९५० नंतरचा सर्वात भीषण 'एल निनो'चा प्रभाव भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर जाणवत आहे. मागील दशकातील सर्वात कमी, म्हणजेच 12.6 टक्के मान्सून पावसाच्या तुटीमुळे महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, कर्नाटक आणि राजस्थान या राज्यांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. याचा थेट परिणाम कृषी क्षेत्रावर आणि पर्यायाने ग्रामीण भागातील मागणीवर होत आहे.
ग्रामीण मागणीवर आर्थिक दबाव
शेती उत्पादनात होणारी घट थेट खाद्यपदार्थांच्या महागाईला (Food Inflation) आमंत्रण देते. यामुळे ग्रामीण भागातील खरेदीशक्ती कमी होते. गुंतवणूकदारांसाठी ही एक धोक्याची घंटा असू शकते, विशेषतः FMCG आणि कृषी-इनपुट क्षेत्रातील कंपन्यांवर याचा नकारात्मक परिणाम दिसू शकतो. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) मॉनेटरी पॉलिसीवरही या हवामान बदलाचा दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
हवामान बदलासाठी ₹56.7 लाख कोटींचा खर्च
हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी भारताला ₹56.7 लाख कोटींचा अवाढव्य खर्च अपेक्षित आहे. विशेष म्हणजे, भारत आपल्या उपाययोजनांसाठी 83 टक्के आणि अनुकूलतेसाठी (Adaptation) 98 टक्के निधी देशांतर्गत स्रोतांमधूनच उभारत आहे. सरकारी तिजोरीवर पडणारा हा भार भारताच्या 'फिस्कल कन्सोलिडेशन' (Fiscal Consolidation) उद्दिष्टांवर कसा परिणाम करतो, याकडे बाजार विश्लेषकांचे लक्ष लागले आहे.
ऊर्जेसाठी मोठी गुंतवणूक
इतकी आर्थिक आव्हाने असूनही, भारत ऊर्जा संक्रमणासाठी (Energy Transition) सातत्याने गुंतवणूक करत आहे. देशाने ऊर्जा साठवणूक आणि ट्रान्समिशन इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी $19.3 अब्ज गुंतवले आहेत. ही गुंतवणूक ऊर्जा क्षेत्रातील मोठ्या कंपन्यांना बळ देणारी ठरणार आहे.
जागतिक निधीची कमतरता
हवामान बदलाचा फटका बसलेल्या देशांसाठी असलेल्या 'लॉस अँड डॅमेज फंड' (Loss and Damage Fund) मध्ये केवळ $350 दशलक्ष उपलब्ध आहेत, तर मागणी $2.8 अब्जची आहे. हा निधी भारतासारख्या मोठ्या देशांसाठी पुरेसा नाही, त्यामुळे भारत आता 'आत्मनिर्भर' मार्गावरच अधिक भर देत आहे.