मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंत नागेश्वरन यांनी देशाच्या आर्थिक विकासाला बाधक ठरू शकणाऱ्या तीन मुख्य आव्हानांकडे लक्ष वेधले आहे. व्यापार तणाव, इंधन दरवाढ आणि AI चा वाढता प्रभाव यामुळे भारताच्या **७.८%** विकासदराला धक्का बसण्याची शक्यता आहे.
मुंबईत झालेल्या स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या कॉन्क्लेव्हमध्ये बोलताना मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंत नागेश्वरन यांनी भारताच्या भविष्यातील आर्थिक वाटचालीवर भाष्य केले. भारताची अर्थव्यवस्था सध्या ७.८% च्या गतीने वाढत असली, तरी काही जागतिक आणि संरचनात्मक बदलांमुळे सतर्क राहण्याची गरज आहे.
१. अमेरिका-भारत व्यापार तणाव
सध्याच्या घडीला अमेरिकेसोबतच्या व्यापार संबंधांमधील तणाव ही चिंतेची बाब आहे. आयटी (IT), इंजिनिअरिंग आणि फार्मा क्षेत्रातील कंपन्यांचे मोठे उत्पन्न अमेरिकन बाजारावर अवलंबून आहे. जर व्यापार धोरणात बदल झाले, तर या कंपन्यांच्या रेव्हेन्यूमध्ये अस्थिरता निर्माण होऊ शकते, त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी या क्षेत्रातील शेअरवर बारीक नजर ठेवावी.
२. इंधन दरवाढीचे संकट
जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या भू-राजकीय तणावामुळे इंधनाचे दर सतत बदलत आहेत. याचा थेट फटका मॅन्युफॅक्चरिंग आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्राला बसत आहे. कंपन्यांचा ऑपरेटिंग खर्च वाढल्याने त्यांच्या नफ्यावर (Profit Margins) दबाव निर्माण होतोय. वाढलेला खर्च ग्राहकांपर्यंत किती प्रभावीपणे पोहोचवला जातो, यावर कंपन्यांचे यश अवलंबून असेल.
३. AI आणि रोजगार निर्मिती
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे उत्पादकता वाढणार असली, तरी मजुरांवर आधारित उद्योगांसाठी हे एक मोठे आव्हान आहे. नागेश्वरन यांच्या मते, हॉस्पिटॅलिटी, टुरिझम आणि एल्डर केअर यांसारख्या क्षेत्रांवर अधिक भर देणे गरजेचे आहे, जिथे AI चा धोका कमी आहे आणि रोजगार सुरक्षित राहू शकतात.
सध्या आपला ट्रेड डेफिसिट (Trade Deficit) ३.५% ते ४% च्या दरम्यान आहे. या आव्हानांचा सामना करत असताना, भारत सरकार आता आयात कमी करण्याऐवजी निर्यातीवर (Export Competitiveness) अधिक भर देत आहे, जेणेकरून परकीय भांडवल आकर्षित करता येईल.