AI द्वारे कामाचा नवा अध्याय
Block Inc. मध्ये मोठे बदल घडताना दिसत आहेत. कंपनी आपल्या सुमारे 4,000 मध्यम स्तरावरील व्यवस्थापकांना AI (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) द्वारे बदलणार आहे. सह-संस्थापक जॅक डोर्सी (Jack Dorsey) यांनी याला पारंपारिक रचनेऐवजी AI-आधारित संरचना म्हणून सादर केले आहे.
मात्र, हा महत्त्वाकांक्षी निर्णय अशा वेळी येत आहे जेव्हा Block Inc. ला महसुलातील वाढ मंदावण्याचा सामना करावा लागत आहे आणि फिनटेक क्षेत्रात नफाक्षमतेवर (profitability) अधिक भर दिला जात आहे. यामुळे या मोठ्या बदलामागे नेमके काय कारण आहे आणि ते किती व्यावहारिक आहे, यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
Block Inc. ची आर्थिक कामगिरी
Block Inc. ने २०२५ च्या पहिल्या तिमाहीत (Q1 2025) $2.29 अब्ज चा ग्रॉस प्रॉफिट (Gross Profit) नोंदवला, जो गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 9% ने वाढला आहे. मात्र, नेट रेव्हेन्यू (Net Revenues) 3.1% ने घसरून $5.77 अब्ज झाला, जो बाजाराच्या अपेक्षांपेक्षा कमी होता. या आकडेवारीनंतरही, कंपनीने $466 दशलक्ष चा ॲडजस्टेड ऑपरेटिंग इन्कम (Adjusted Operating Income) मिळवला, जो गेल्या वर्षाच्या तुलनेत 28% जास्त आहे. याचा अर्थ कंपनी नफाक्षमतेकडे लक्ष केंद्रित करत आहे.
या आर्थिक पार्श्वभूमीवर, जॅक डोर्सींची योजना, ज्यामध्ये सुमारे 40% कर्मचाऱ्यांवर परिणाम होईल, ती प्रत्यक्षात येत आहे. कंपनीचे म्हणणे आहे की हा एक कायमस्वरूपी कार्यान्वयन बदल आहे, खर्चात कपात करण्याचा प्रयत्न नाही. यासाठी दोन AI-आधारित 'वर्ल्ड मॉडेल्स' (world models) वापरले जातील, जे डेटा गोळा करणे, ग्राहकांच्या वर्तनाचा मागोवा घेणे आणि आर्थिक उत्पादने तयार करणे यासाठी मदत करतील. या बातमीनंतर, 1 मे 2025 रोजी Block Inc. चे शेअर्स 17.84% ने कोसळले.
मूल्यांकन आणि इंडस्ट्री तुलना
मार्च २०२६ पर्यंत, Block Inc. चा मागील बारा महिन्यांचा (TTM) प्राईस-टू-अर्निंग्स (P/E) रेशो सुमारे 28.62 होता, तर पुढील वर्षासाठी (forward P/E) हा 16.44 आहे. हे मूल्यांकन प्रतिस्पर्धी कंपन्यांपेक्षा जास्त आहे. उदाहरणार्थ, PayPal Holdings (PYPL) चा TTM P/E 8.26 ते 8.86 च्या दरम्यान आहे, तर Adyen N.V. (ADYEN.AS) चा TTM P/E 26.14 ते 44.76 पर्यंत आहे.
फिनटेक क्षेत्र २०२६ मध्ये नफाक्षमतेला प्राधान्य देत आहे आणि बदलत्या नियमांना सामोरे जात आहे. यामुळे AI चा वापर एक सामान्य धोरण बनले आहे. जरी Block Inc. चे शेअर्स गेल्या तीन वर्षांत सुमारे 65% घसरले असले, तरी विश्लेषक सामान्यतः या शेअरला 'Strong Buy' किंवा 'Buy' रेट करत आहेत. सरासरी प्राईस टार्गेट $80.66 ते $100.49 च्या दरम्यान आहे. कंपनीचे डेट-टू-इक्विटी रेशो 0.16 आहे, जे नियंत्रणात असल्याचे दर्शवते.
AI च्या क्षमतेवर शंका
सध्याच्या तांत्रिक मर्यादांमुळे Block Inc. च्या AI-आधारित व्यवस्थापन बदलाच्या प्रभावीतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. कर्मचाऱ्यांच्या मते, AI द्वारे तयार केलेल्या 95% कोडमध्ये अजूनही मानवी बदलांची आवश्यकता आहे. तसेच, बँकिंग किंवा आर्थिक व्यवहार यांसारख्या नियमन केलेल्या क्षेत्रांमध्ये AI अजूनही व्यवस्थापन करू शकत नाही.
त्याच वेळी, २०२५ च्या पहिल्या तिमाहीतील कमी झालेला महसूल आणि ग्रॉस प्रॉफिट वाढीचा मंदावलेला वेग हे दर्शवतो की कंपनीमध्ये अंतर्गत समस्या असू शकतात, ज्या AI कथेमागे लपवल्या जात आहेत.
प्रतिष्ठेचा धोका आणि अंमलबजावणीतील आव्हाने
या बदलांमुळे Block Inc. च्या प्रतिष्ठेलाही धोका निर्माण होऊ शकतो. Block Inc. ची मालकी CoinDesk या क्रिप्टो न्यूज आउटलेटची पालक कंपनी Bullish शी जोडलेली आहे, जी EOS ब्लॉकचेन निर्मात्याशी संबंधित आहे.
Block Inc. चे क्रिप्टो आणि फिनटेक क्षेत्रातील व्यापक सहभाग, जॅक डोर्सींच्या भूमिकेमुळे, या AI बदलामुळे प्रतिष्ठेला हानी पोहोचू शकते किंवा लक्ष विचलित होऊ शकते.
पुढील वाटचाल आणि मुख्य चाचण्या
Block Inc. चा AI-आधारित व्यवस्थापनाकडे जाण्याचा निर्णय एक जोखमीचा डाव आहे. विश्लेषक Block Inc. च्या इकोसिस्टम आणि वाढीच्या क्षमतेमुळे सकारात्मक असले तरी, AI ला मुख्य व्यवस्थापनात समाकलित करणे आणि वित्त क्षेत्रातील त्याच्या मर्यादांवर मात करणे ही मोठी आव्हाने आहेत.
कंपनीला या गुंतागुंतीच्या परिस्थितीतून मार्ग काढावा लागेल आणि पुनर्रचना यशस्वी करून गुंतवणूकदारांचा विश्वास परत मिळवावा लागेल. २०२५ च्या उत्तरार्धात ग्रॉस प्रॉफिट वाढीचा वेग वाढवण्याचा कंपनीचा अंदाज, त्यांच्या कार्यक्षमतेची आणि धोरणाची मुख्य चाचणी ठरेल.