UNCTAD च्या नवीन अहवालानुसार, जगातील **66%** जैवविविधता विकसनशील देशांकडे असूनही, त्यांना **$3.8 ट्रिलियन** बाजारपेठेतील केवळ **14%** वाटा मिळतोय. विकसित देश कच्च्या मालावर प्रक्रिया करून नफा कमावत आहेत, ज्याचा गुंतवणूकदारांना मोठा धडा घेता येईल.
युनायटेड नेशन्स कॉन्फरन्स ऑन ट्रेड अँड डेव्हलपमेंट (UNCTAD) च्या ताज्या अहवालाने जागतिक व्यापारामधील एक मोठी दरी समोर आणली आहे. आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेसारख्या प्रदेशांत जगातील जवळपास दोन तृतीयांश जैवविविधता असूनही, जागतिक निर्यातीत त्यांचा वाटा नगण्य आहे. 2024 मध्ये जैवविविधतेवर आधारित उत्पादनांचा व्यापार $3.8 ट्रिलियनवर पोहोचला, मात्र या साधनसंपत्तीने समृद्ध असलेल्या देशांना केवळ 14% वाटा मिळाला, तर युरोपीय बाजारपेठांनी 49% निर्यात आपल्या ताब्यात ठेवली आहे.\n\nयाचे मुख्य कारण म्हणजे 'व्हॅल्यू ॲडिशन' (Value Addition). विकसनशील देश केवळ कच्चा माल पुरवणारे बनले आहेत, तर विकसित देश त्यावर प्रक्रिया करून मोठा नफा कमावत आहेत. उदाहरणादाखल, आफ्रिकेत कच्चा 'गम अरेबिक' $2.28 प्रति किलोने विकला जातो, पण त्यावर प्रक्रिया झाल्यानंतर तोच माल $6.50 प्रति किलोच्या दराने पुन्हा आयात करावा लागतो.\n\n### स्थानिक प्रक्रियेसमोरील अडथळे\n\nविकसनशील देशांना या शर्यतीत मागे खेचणारे काही महत्त्वाचे घटक आहेत. हेम्प, ज्यूट आणि कापसासारख्या कच्च्या मालावर 16% पर्यंत जकात (Tariffs) आकारली जाते. तसेच, अन्नसुरक्षेचे कठोर नियम औद्योगिक वस्तूंसाठी वापरल्यामुळे लघू उद्योजकांना जागतिक स्पर्धेत टिकणे कठीण होत आहे.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी संधी आणि धोके\n\nगुंतवणूकदारांसाठी येथे एक मोठी संधी आहे. ज्या कंपन्या कच्च्या मालावर स्थानिक पातळीवर प्रक्रिया करून तयार उत्पादने बनवण्याची क्षमता विकसित करत आहेत, त्या भविष्यात अधिक नफा मिळवू शकतात. मात्र, या क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी 2026 मधील UN जैवविविधता परिषद आणि वाढत्या 'BioTrade' नियमांकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. 2024 मध्ये अशा शाश्वत उपक्रमांची विक्री $50.5 अब्ज इतकी होती, परंतु कठोर मानकांमुळे कंपन्यांचे मार्जिन कमी होण्याचा धोकाही नाकारता येत नाही.