भारतीय गुंतवणूकदार अमेरिकन AI शेअर्सवर मोठी बाजी लावत आहेत, पण वाढते व्हॅल्युएशन आणि 'सर्क्युलर फंडिंग'च्या चक्रामुळे बाजारात २००८ च्या आर्थिक संकटासारखा बुडबुडा तयार होत असल्याची भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) बद्दलच्या वाढत्या क्रेझमुळे गुंतवणुकीचा ओघ अमेरिकन टेक कंपन्यांकडे वळला आहे. जून २०२६ मध्ये भारतीय गुंतवणूकदारांनी तब्बल $457 दशलक्ष परदेशात पाठवले आहेत. मात्र, ही तेजी टिकणार का, असा प्रश्न आता विचारला जात आहे.
'सर्क्युलर फंडिंग'चे जाळे
बाजारात सध्या 'सर्क्युलर फायनान्सिंग'ची चर्चा जोरात आहे. यामध्ये मोठ्या टेक कंपन्या आणि चिप उत्पादक कंपन्या AI लॅब्सना निधी देतात आणि त्या लॅब्स पुन्हा त्याच कंपन्यांकडून क्लाउड सेवा किंवा हार्डवेअर खरेदी करतात. यामुळे कंपन्यांचे उत्पन्न खरे आहे की केवळ पैशांचे फिरते चक्र, यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.
कॅश फ्लोचा प्रश्न
AI इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी कंपन्या शेकडो अब्ज डॉलर्स खर्च करत आहेत. मात्र, हा खर्च नफ्यात रूपांतरित होण्याचे प्रमाण घटले आहे. मोठ्या डेट सेंटरच्या बांधकामामुळे कंपन्यांचा 'फ्री कॅश फ्लो' कमकुवत झाला आहे.
मार्केट रिस्क आणि व्हॅल्युएशन
S&P 500 चा पी/ई (P/E) रेशिओ सध्या २६x ते ३०x च्या दरम्यान आहे, जो ऐतिहासिकदृष्ट्या खूप जास्त आहे. विशेष म्हणजे 'बफे इंडिकेटर' (Buffett Indicator) आता २.५x वर पोहोचला आहे, जो २००८ च्या आर्थिक मंदीच्या आधी नोंदवलेल्या आकड्यांपेक्षाही अधिक आहे. बाजारातील मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये एकवटलेली संपत्ती भविष्यात कोणत्याही प्रकारच्या लिक्विडिटी क्रंचमुळे बाजारात मोठी घसरण घडवू शकते.