AI ची भीती आणि टाळेबंदीचे संकट: अमेरिकेचे मार्केट कोसळले, IBM चे शेअर्स **13%** गडगडले!

बाजारातील ही घसरण एकाच कारणाने झालेली नाही, तर कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे (AI) होणाऱ्या बदलांची वाढती भीती आणि टाळेबंदी धोरणांमधील (Tariff Policy) अनिश्चितता या दोन्ही गोष्टींचा एकत्रित परिणाम आहे. या दुहेरी दबावामुळे गुंतवणूकदारांची सावधगिरी वाढली आणि प्रमुख निर्देशांकांमध्ये घसरण झाली. आजच्या मोठ्या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे AI च्या प्रगतीमुळे स्थापित कंपन्यांना बसलेला धक्का, विशेषतः IBM, आणि दुसरीकडे व्यापारावरील नवीन निर्बंधांच्या धोक्यांमुळे गुंतवणूकदारांची चिंता शिगेला पोहोचली. या व्यापक विक्रीमुळे बाजारातील भावना कमकुवत झाल्या आणि S&P 500 निर्देशांक या वर्षासाठी नकारात्मक क्षेत्रात पोहोचला.

IBM वर AI चा मोठा आघात

आजच्या बाजारातील पडझडीचा सर्वाधिक फटका International Business Machines (IBM) ला बसला. कंपनीचे शेअर्स तब्बल 13% कोसळले, जी ऑक्टोबर २००० नंतरची सर्वात मोठी एका दिवसातील घसरण आहे. AI डेव्हलपर Anthropic च्या एका ताज्या विश्लेषणामुळे हे घडले, ज्यामध्ये IBM च्या मुख्य व्यवसाय क्षेत्राला AI च्या वेगाने होणाऱ्या प्रगतीमुळे धोका निर्माण होऊ शकतो, असे म्हटले गेले आहे. IBM चा P/E ratio साधारणपणे 18.5 आहे आणि Market Cap सुमारे $180 बिलियन आहे. मात्र, जुनी इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि कन्सल्टिंग सेवा AI-सक्षम नवीन कंपन्यांसमोर (उदा. Microsoft Azure आणि AWS) असुरक्षित वाटत आहेत.

तंत्रज्ञानापलीकडेही कंपन्या हादरल्या

AI मुळे निर्माण झालेली चिंता केवळ मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्यांपुरती मर्यादित राहिली नाही. अनेक आठवड्यांपासून दबावाखाली असलेले सॉफ्टवेअर शेअर्सही खाली घसरले. Microsoft चे शेअर्स 3% घसरले, जे $2.5 ट्रिलियन Market Cap आणि 35.2 P/E असलेल्या या टेक दिग्गजासाठी मोठे आहे. सायबर सुरक्षा कंपनी CrowdStrike 10% कोसळली. या तांत्रिक क्षेत्रातील भीतीमुळे Nasdaq आणि S&P 500 निर्देशांकांवरही दबाव आला. AI च्या संभाव्य परिणामांनी ट्रकिंग, लॉजिस्टिक्स, रिअल इस्टेट आणि वित्तीय सेवा क्षेत्रातील कंपन्यांनाही हादरा दिला. American Express 7% आणि Mastercard जवळपास 6% घसरले. या वित्तीय कंपन्यांचे P/E ratio अनुक्रमे 15.8 आणि 30.1 आहे.

वाढती बेरोजगारीची चिंता आणि व्यापारातील अनिश्चितता

AI च्या वेगाने होणाऱ्या प्रगतीमुळे आर्थिक चिंताही वाढल्या आहेत. एका संशोधनातून असे संकेत मिळाले आहेत की AI मुळे बेरोजगारीचा दर 10% पर्यंत वाढू शकतो. या अंदाजामुळे ग्राहक मागणीवर अवलंबून असलेल्या क्षेत्रांवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. यावर अधिक भर देताना, माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा टाळेबंदी (Tariffs) वाढवण्याची धमकी दिली. त्यांनी 'खेळ खेळणाऱ्या' देशांवर 'अधिक शुल्क' लावण्याची घोषणा केली. 15% शुल्काच्या अधिकृत आदेशाबद्दलची अस्पष्टता बाजारात अधिक धोका निर्माण करत आहे. भूतकाळातही अशा व्यापार धोरणांच्या अनिश्चिततेमुळे बाजारात अस्थिरता वाढली होती.

सुरक्षित मालमत्तांकडे गुंतवणूकदारांची धाव

बाजारात मोठी घसरण होत असताना, गुंतवणूकदारांनी पारंपरिक सुरक्षित मालमत्तांकडे (Safe Haven Assets) धाव घेतली. सोन्याचे दर $5,200 प्रति औंस ओलांडले, तर चांदी $88.50 च्या आसपास $90 प्रति औंसजवळ पोहोचली. याउलट, US Dollar Index 98 च्या खाली राहिला. क्रिप्टोकरन्सी मार्केटमध्ये मात्र मोठी घसरण दिसून आली, Bitcoin $64,000 च्या खाली आला, जो ऑक्टोबर 2025 च्या उच्चांकावरून सुमारे 50% खाली आहे.

बाजाराचे भविष्य आणि धोके

विश्लेषकांच्या मते, बाजाराचे नजीकचे भविष्य अनिश्चित आहे. AI मुळे उत्पादकता वाढण्याची शक्यता असली तरी, सध्याच्या मूल्यांकनांवर (Valuations) चिंता व्यक्त केली जात आहे. माजी राष्ट्राध्यक्षांच्या टाळेबंदी धोरणांवरील वक्तव्यांमुळे व्यापार तणाव अस्थिरतेचे कारण बनू शकतात. AI मुळे होणारे बदल आणि भू-राजकीय अनिश्चितता यामुळे S&P 500 निर्देशांक वर्षासाठी नकारात्मक क्षेत्रात राहतो की नाही, हे येणारे आर्थिक आकडे (उदा. महागाई आणि रोजगार) ठरवतील.