European Central Bank आणि Fitch Ratings ने AI गुंतवणुकीच्या वाढत्या लाटेबाबत इशारा दिला आहे. ९० च्या दशकातील 'डॉट-कॉम' बबलप्रमाणेच सद्यस्थितीत वाढती कर्जपातळी आणि कंपन्यांचे नफा कमावण्याचे आव्हान यामुळे बाजारात अस्थिरतेचे सावट निर्माण झाले आहे.
ग्लोबल फायनान्शिअल वॉचडॉग्जच्या मते, आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रात ज्या वेगाने भांडवल ओतले जात आहे, ते शाश्वत नाही. European Central Bank आणि Fitch Ratings ने स्पष्ट केले आहे की, टेक सेक्टरमधील सध्याचे व्हॅल्युएशन हे ९० च्या दशकातील 'डॉट-कॉम' युगाची आठवण करून देत आहे. यामुळे वाढती तेजी ही खऱ्या कमाईवर आधारित आहे की केवळ उत्साहावर, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
कर्जाचा मोठा डोंगर
AI इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी उभारले जाणारे भांडवल हे प्रामुख्याने कर्जावर आधारित आहे. २०२६ सालासाठी जागतिक स्तरावर सुमारे $२.५ ट्रिलियन भांडवली खर्चाचा अंदाज आहे. २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत अमेरिकन कॉर्पोरेट बाँड इश्यूमध्ये AI संबंधित निधी उभारणी २६% ने वाढली आहे. जर हे इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रोजेक्ट्स लवकर नफा मिळवून देऊ शकले नाहीत, तर वाढत्या कर्जामुळे क्रेडिट मार्केटवर गंभीर दबाव येऊ शकतो.
नफा कमावण्याचे आव्हान
AI कंपन्यांसमोर सध्या मोठा पेच आहे. डेटा सेंटर्स आणि हार्डवेअरवर प्रचंड खर्च होत असताना, महसूल मिळवण्याचे प्रमाण तुलनेने कमी आहे. मे २०२६ पासून AI मॉडेल्सच्या किमतीत प्रति मिलियन टोकन्समागे सुमारे ४५% नी घट झाली आहे. ओपन-वेट मॉडेल्सच्या वाढत्या प्रभावामुळे कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर दबाव येत आहे, ज्यामुळे त्यांचे सध्याचे व्हॅल्युएशन टिकवून ठेवणे कठीण होत आहे.
भारतीय गुंतवणूकदारांवर परिणाम
भारतीय शेअर बाजार तसा वैविध्यपूर्ण असला तरी, ग्लोबल टेक स्पेंडिंगवर आपली मदार असते. जर ग्लोबल टेक जायंट्सनी कर्ज दबाव किंवा कमी नफ्यामुळे आपला खर्च कमी केला, तर त्याचा थेट फटका भारतातील IT सर्व्हिसेस क्षेत्राला बसू शकतो. क्लाउड सर्व्हिसेस आणि डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर पुरवणाऱ्या भारतीय कंपन्यांच्या मागणीवर यामुळे परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, बाजार आता केवळ उत्साहाच्या टप्प्यातून बाहेर पडून आर्थिक निकालांच्या वास्तवाकडे झुकत आहे. कंपन्यांचे कर्ज आणि प्रत्यक्ष नफा याकडे गुंतवणूकदारांनी बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.