Great Lakes Institute of Management च्या नवीन अभ्यासानुसार, भारतातील जवळपास २५ टक्के कर्मचाऱ्यांवर AI मुळे नोकरी जाण्याचे किंवा कामाच्या स्वरूपात बदल होण्याचे संकट आहे. यात ११.४ टक्के लोकांच्या नोकऱ्या धोक्यात आहेत, तर तरुण पिढीला याचा सर्वाधिक फटका बसण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
वर्कफोर्सचे वर्गीकरण आणि परिणाम\n\nPeriodic Labour Force Survey च्या डेटावर आधारित या अभ्यासात असे दिसून आले आहे की, AI मुळे कामगार वर्गावर दुहेरी परिणाम होत आहेत. साधारण ७.६% कर्मचाऱ्यांना उत्पादकता वाढवण्यासाठी AI चा फायदा होईल, तर ११.४% कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्यांवर थेट गदा येण्याची शक्यता आहे. हे तंत्रज्ञान मानवी श्रमांना पूरक ठरेल की जागा घेईल, यावर आता मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.\n\n### कोणत्या क्षेत्रांवर अधिक परिणाम?\n\nदेशातील ५४% पेक्षा जास्त लोकसंख्या शेती आणि कुशल कारागीर क्षेत्रात गुंतलेली आहे. या क्षेत्रांवर AI किंवा ऑटोमेशनचा धोका सध्या तरी कमी आहे, कारण येथे प्रत्यक्ष शारीरिक श्रमाची गरज असते. मात्र, २०१२ पासून वाढलेल्या 'हाय-रूटीन' (High-Routine) नोकऱ्या मात्र धोक्याच्या वलयात आहेत.\n\n### तरुणांची चिंता वाढली\n\nसर्वात गंभीर बाब म्हणजे १५ ते २४ वयोगटातील तरुण. या वयोगटातील ३९.४% नोकऱ्यांवर ऑटोमेशनचा मोठा धोका आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जुन्या पिढीच्या तुलनेत तरुणांच्या नोकऱ्या बदलण्याचे प्रमाण ७.६ ते १ इतके जास्त आहे, जे खूप चिंताजनक आहे.\n\n### पुढे काय मार्ग आहे?\n\nमहाराष्ट्रासह हरियाणा, केरळ आणि तामिळनाडूमध्ये AI-पूरक नोकऱ्यांचे प्रमाण चांगले आहे. या राज्यांचा वापर भविष्यातील विकासासाठी बेसलाईन म्हणून केला जाऊ शकतो. आता कंपन्या आणि सरकारला मोठ्या प्रमाणावर 'रिसkilling' (Reskilling) कार्यक्रम राबवावे लागतील. गंभीर विचार, निर्णय क्षमता आणि क्लायंट एंगेजमेंट यांसारख्या कौशल्यांवर भर दिल्यास कामगार स्वतःला अपडेट ठेवू शकतील.
