जानेवारी ते सप्टेंबर २०२६ या काळात सुमारे १२,७०० भारतीय टेक प्रोफेशनल्स अमेरिकेतून मायदेशी परतले आहेत. व्हिसा अनिश्चितता आणि लेऑफ्समुळे हे लोक भारतात आले असले, तरी येथील पगार अमेरिकेच्या तुलनेत फक्त एक तृतीयांश असल्याने त्यांना मोठ्या आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे.
तंत्रज्ञान क्षेत्रात आता 'रिव्हर्स मायग्रेशन'चा नवा ट्रेन्ड पाहायला मिळत आहे. अमेरिकेतील व्हिसाचे कडक नियम (H-1B Visa) आणि तेथील आयटी कंपन्यांमध्ये सुरू असलेल्या मोठ्या लेऑफ्समुळे भारतीय कर्मचाऱ्यांची मायदेशी परतण्याची ओढ वाढली आहे. केवळ २०२६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत १२,७०० प्रोफेशनल्स भारतात परतले आहेत, जे २०२५ मधील एकूण १५,१०० च्या आकड्याच्या अगदी जवळ पोहोचले आहे.
स्थानिक नोकरी बाजारातील वास्तव
परतलेल्या टॅलेंटची संख्या मोठी असली, तरी भारतात २०२१ सारखी नोकरीची लाट सध्या नाही. रिक्रूटर्स आता केवळ 'परदेशी अनुभव' पाहून नोकरी देत नाहीत, तर ते आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), मशीन लर्निंग आणि क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चर यांसारख्या विशिष्ट कौशल्यांना जास्त महत्त्व देत आहेत. यामुळे स्थानिक बाजारात नोकऱ्यांसाठी चुरस वाढली आहे.
पगार आणि अपेक्षांचा खेळ
परतणाऱ्या प्रोफेशनल्ससाठी सर्वात मोठा धक्का म्हणजे पगारातील तफावत. अमेरिकेत जो इंजिनिअर $७०,००० ते $१,५०,००० कमावत होता, त्याला भारतात साधारणपणे $२०,००० ते $३२,००० इतकाच पगार मिळत आहे. म्हणजेच, हा पगार त्यांच्या पूर्वीच्या कमाईच्या केवळ २५% ते ३३% आहे. भारतीय कंपन्या स्थानिक 'पे पॅरिटी' (Pay Parity) पाळत असल्याने परदेशी अनुभवासाठी अतिरिक्त पगार देण्यास तयार नाहीत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्व?
गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने हा ट्रेन्ड संमिश्र आहे. एकीकडे, उच्च कुशल मनुष्यबळ उपलब्ध झाल्यामुळे GCC (Global Capability Centres) च्या वाढीस गती मिळू शकते, परंतु दुसरीकडे, नोकरीच्या मागणीत असलेली मरगळ आणि पगारवाढीच्या अपेक्षांमधील तफावत यामुळे मनुष्यबळाचा पुरेपूर वापर होण्यावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. कंपन्या हे टॅलेंट कसे आत्मसात करतात आणि त्यांचा उपयोग हाय-व्हॅल्यू प्रोजेक्ट्ससाठी कसा करतात, यावर आता लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.