श्रीनगर EV मार्केट: पायाभूत सुविधांच्या कमतरतेमुळे खाजगी वाहनांचा वापर कमी

श्रीनगरमधील इलेक्ट्रिक वाहनांचे दुहेरी चित्र

श्रीनगरमध्ये इलेक्ट्रिक मोबिलिटी (Electric Mobility) दोन वेगळी चित्रं दाखवत आहे. एका बाजूला, श्रीनगर स्मार्ट सिटीच्या इलेक्ट्रिक बससारख्या सार्वजनिक उपक्रमांमुळे EVs चा दैनंदिन प्रवासात यशस्वीपणे समावेश झाला आहे. मात्र, दुसरीकडे खाजगी इलेक्ट्रिक कार आणि टू-व्हीलरची (Two-wheeler) मागणी अजूनही अनेक अडचणींना तोंड देत आहे.

व्यावसायिक वाहनांचे वर्चस्व

ऑगस्ट 2026 पर्यंत, जम्मू आणि काश्मीरमधील एकूण EV नोंदणींपैकी सुमारे 65% व्यावसायिक इलेक्ट्रिक थ्री-व्हीलरने (Three-wheeler) नोंदवले गेले आहेत. हे आकडे दर्शवतात की व्यावसायिक वाहनांसाठी EV ची व्यवहार्यता वाढत आहे, परंतु खाजगी वापरासाठी अजूनही आवश्यक सुविधा विकसित होणे गरजेचे आहे.

पायाभूत सुविधा आणि वीज पुरवठा ही मोठी आव्हाने

खाजगी वाहन खरेदीदारांसाठी पायाभूत सुविधा आणि वीज पुरवठ्यातील विश्वासार्हता या सर्वात मोठ्या समस्या आहेत. संपूर्ण केंद्रशासित प्रदेशात 295 कार्यरत EV चार्जिंग स्टेशन्स (Charging Stations) असली तरी, मुख्य शहरी भागांच्या बाहेर त्यांची घनता कमी आहे. यामुळे खाजगी कार मालकांना 'रेंज एंग्झायटी' (Range Anxiety) चा सामना करावा लागतो. विशेषतः ग्रामीण भागात आणि हिवाळ्यात वीज पुरवठ्याची अनियमितता घरांमध्ये चार्जिंगची व्यवस्था करणाऱ्यांसाठी एक मोठी अडचण आहे.

धोरणात्मक आणि आर्थिक अडथळे

जम्मू आणि काश्मीरमध्ये अद्याप अंतिम EV धोरण (EV Policy) तयार झालेले नाही. PM E-DRIVE सारख्या केंद्रीय योजना व्यावसायिक वाहनांना मदत करत असल्या तरी, राज्य-विशिष्ट धोरणाच्या अभावामुळे खाजगी खरेदीदारांना अतिरिक्त स्थानिक आर्थिक प्रोत्साहन मिळत नाही. यामुळे नवीन इलेक्ट्रिक कार आणि स्कूटर्सची सुरुवातीची किंमत जास्त आहे. परिणामी, अनेक ग्राहक स्वस्त, वापरलेल्या इंटरनल कंब्शन इंजिन (Internal Combustion Engine) गाड्यांना प्राधान्य देत आहेत.

तांत्रिक आणि पर्यावरणीय घटक

श्रीनगरचे तीव्र हिवाळ्यातील हवामान, जिथे तापमान अनेकदा शून्याच्या खाली जाते, लिथियम-आयन बॅटरीच्या (Lithium-ion Battery) कार्यक्षमतेसाठी एक आव्हान निर्माण करते. कडाक्याच्या थंडीत रेंज कमी होणे ही EV ची एक ज्ञात तांत्रिक समस्या आहे, ज्यामुळे खरेदीदार अधिक सावध झाले आहेत.

भविष्यातील विकासाची दिशा

गुंतवणूकदारांसाठी, प्रादेशिक EV धोरणाचे अंतिम स्वरूप आणि खाजगी वाहनांसाठी (Two-wheeler आणि Four-wheeler) सरकारी सबसिडी (Subsidy) यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. चार्जिंग नेटवर्कची घनता वाढवणे आणि प्रदेशातील तीव्र हिवाळ्यासाठी बॅटरी तंत्रज्ञानात सुधारणा करणे, हे भविष्यातील बाजार विस्तारासाठी निर्णायक ठरू शकते.