चीनने बॅटरी तंत्रज्ञानावर निर्बंध लादल्यामुळे भारतीय ऑटो कंपन्यांसमोर पेच निर्माण झाला आहे. JSW Group चा ५० GWh गिगाफॅक्टरी प्रकल्प रखडला असून, Amara Raja ने आता स्वदेशी संशोधनावर भर देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
भारतीय ऑटोमोबाईल क्षेत्रासाठी सध्या एका मोठ्या बदलाचा काळ सुरू आहे. गेल्या काही वर्षांपासून भारतीय कंपन्या लिथियम-आयन फॉस्फेट (LFP) बॅटरी तंत्रज्ञानासाठी चिनी कंपन्यांवर अवलंबून होत्या. मात्र, चीनने आता प्रगत बॅटरी उत्पादन आणि महत्त्वाच्या खनिजांच्या निर्यातीवर निर्बंध कडक केल्यामुळे हे तंत्रज्ञान हस्तांतरण करार अडचणीत आले आहेत.
प्रकल्पांना ब्रेक
या निर्बंधांचा थेट फटका मोठ्या प्रकल्पांना बसत आहे. JSW Group ने ओडिशामधील आपला ५० GWh बॅटरी गिगाफॅक्टरी प्रकल्प सध्या थांबवला आहे. या प्रकल्पासाठी आवश्यक असलेले LFP तंत्रज्ञान भागीदार न मिळाल्याने हा निर्णय घेण्यात आला. दुसरीकडे, Amara Raja Energy & Mobility ने देखील आपली रणनीती बदलली आहे. चीनच्या Gotion सोबतचा तंत्रज्ञान परवाना करार पूर्ण होऊ न शकल्यामुळे, कंपनीने आता स्वतःचे R&D विकसित करण्यावर भर देण्यास सुरुवात केली आहे. कंपनी आता बाह्य परवान्यांवर अवलंबून न राहता जागतिक तज्ज्ञांची मदत घेऊन स्वतःची क्षमता वाढवत आहे.
सप्लाय चेनमध्ये बदल आणि स्थानिक उत्पादनावर भर
केवळ बॅटरीच नव्हे, तर इलेक्ट्रिक मोटर्ससाठी लागणाऱ्या 'रेअर अर्थ मॅग्नेट्स'ची (Rare-earth magnets) कमतरता देखील कंपन्यांना जाणवत आहे. यातून मार्ग काढण्यासाठी कंपन्या आता व्हिएतनाम आणि युरोपसारख्या पर्यायांकडे वळत आहेत. मात्र, LFP तंत्रज्ञानाचा स्वस्त पर्याय शोधणे सध्या कंपन्यांसाठी मोठे आव्हान ठरत आहे.
ही परिस्थिती सुधारण्यासाठी भारत सरकारने ₹१३,००० कोटींचे प्रोत्साहन पॅकेज जाहीर केले आहे, ज्याचा उद्देश बॅटरी सेलचे स्थानिक उत्पादन वाढवणे हा आहे. तथापि, शून्य पातळीवरून असा इकोसिस्टम तयार करणे भांडवल आणि वेळ दोन्ही घेणारे आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी येणाऱ्या तिमाहींमध्ये या कंपन्यांचे R&D प्रगती अहवाल अत्यंत महत्त्वाचे ठरतील. स्वदेशी संशोधनाकडे वळताना कंपन्या आपले प्रॉफिट मार्जिन कसे टिकवून ठेवतात, यावरच त्यांचा दीर्घकालीन प्रवास अवलंबून असेल.