रशियाच्या युनायटेड एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (UAC) ने स्वदेशी बनावटीच्या MC-21-310 विमानाचे पहिले उत्पादन उड्डाण यशस्वीपणे पूर्ण केले आहे. पाश्चात्त्य निर्बंधांना बगल देऊन विमान उद्योगात स्वयंपूर्णता मिळवण्याच्या रशियाच्या योजनेत हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. जरी उड्डाण चाचण्या 2027 पर्यंत वितरणाचे लक्ष्य ठेवून पुढे जात असल्या तरी, या कार्यक्रमाला मोठे आर्थिक आणि प्रमाणन (certification) आव्हान आहे.
रशियाचा मेक इन इंडिया: MC-21 विमानाची पहिली उत्पादन उड्डाण चाचणी यशस्वी!
रशियाच्या सरकारी मालकीच्या युनायटेड एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (UAC) ने 3 ऑगस्ट 2026 रोजी आपल्या पहिल्या serial production MC-21-310 प्रवासी विमानाची पहिली उड्डाण चाचणी यशस्वी केली. हे विमान Airbus A320 आणि Boeing 737 सारख्या लोकप्रिय विमानांना टक्कर देण्यासाठी डिझाइन केले आहे. 83 मिनिटांच्या या उड्डाणात विमानाने 6,000 मीटर उंची गाठली आणि 600 किलोमीटर प्रति तास वेग नोंदवला. जागतिक हवाई निरीक्षण करणाऱ्यांसाठी, पाश्चात्त्य तंत्रज्ञानाशिवाय उत्पादनाची क्षमता तपासण्याची ही एक मोठी चाचणी आहे.
स्वदेशी तंत्रज्ञानाकडे वाटचाल
या विमानामध्ये मूळ डिझाइनमध्ये मोठा बदल करण्यात आला आहे, जे पूर्वी आयात केलेल्या सिस्टीमवर अवलंबून होते. आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांनंतर औद्योगिक स्वयंपूर्णतेच्या देशाच्या आदेशाचे पालन करण्यासाठी, सध्याच्या MC-21-310 मध्ये रशियामध्ये बनवलेले Aviadvigatel PD-14 इंजिन, तसेच देशांतर्गत उत्पादित एव्हियोनिक्स, लँडिंग गिअर आणि कंपोझिट मटेरियल वापरले आहेत. रशियन बाजारपेठ सोडलेल्या जागतिक उत्पादकांकडून पूर्वी पुरवल्या जाणाऱ्या भागांच्या जागी हे बदल करण्यात आले आहेत.
आर्थिक आणि कार्यान्वयन संदर्भ
गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की UAC, जी सरकारी मालकीच्या Rostec समूहाची उपकंपनी आहे, ती NSE किंवा BSE वर सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध नाही. त्यामुळे, भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी या एरोस्पेस कार्यक्रमात थेट सहभागी होण्याचा कोणताही मार्ग नाही. कंपनीची आर्थिक स्थिती बाजार-आधारित भांडवलाऐवजी सरकारी समर्थनावर जास्त अवलंबून आहे. अलीकडील आर्थिक अहवालानुसार, UAC ने 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत 2.3 अब्ज रुबलचा निव्वळ तोटा नोंदवला आहे, तरीही महसुलात 16% वाढ झाली आहे. हे देशांतर्गत उत्पादनाचे हे स्तर प्राप्त करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सखोल संशोधन, विकास आणि पुनर्अभियांत्रिकीमुळे आलेला मोठा खर्च दर्शवते.
धोके आणि पुढील टप्पे
उत्पादन उड्डाण यशस्वी झाले असले तरी, व्यावसायिकदृष्ट्या व्यवहार्य होण्यापूर्वी या प्रकल्पाला अनेक आव्हानांना सामोरे जावे लागणार आहे. सर्वात मोठे धोके म्हणजे नियामकांकडून आवश्यक असलेली जटिल प्रमाणन प्रक्रिया, जी सध्या 2026 च्या अखेरीस पूर्ण करण्याचे लक्ष्य आहे. याव्यतिरिक्त, संपूर्ण स्थानिक पुरवठा साखळीसह सातत्यपूर्ण गुणवत्ता आणि उत्पादन दर राखणे हे एक आव्हान आहे. कार्यक्रमाची दीर्घकालीन व्यवहार्यता UAC च्या प्रमाणन पूर्ण करण्याच्या आणि व्यावसायिक वितरण सुरू करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल, जे सध्या 2027 मध्ये अपेक्षित आहे.
गुंतवणूकदार आणि उद्योग विश्लेषक आता उर्वरित चाचण्यांच्या गतीवर आणि अधिकृत प्रमाणन वेळापत्रकावर लक्ष ठेवतील. नियामक मंजुरी मिळण्यास विलंब झाल्यास किंवा देशांतर्गत मागणी पूर्ण करण्यासाठी उत्पादन वाढविण्यात अडचणी आल्यास, कार्यक्रमाच्या आधीच जास्त असलेल्या विकास खर्चावर आणि त्याच्या आर्थिक कामगिरीवर अधिक परिणाम होऊ शकतो.