‘ऑपरेशन सिंदूर’ अंतर्गत समोर आलेल्या ड्रोन स्वॉर्मच्या धोक्यामुळे भारतीय संरक्षण क्षेत्रात मोठे बदल होणार आहेत. आता कंपन्या असेंब्ली सोडून स्वतःचे तंत्रज्ञान विकसित करण्यावर भर देत आहेत, ज्याचा थेट परिणाम आगामी काळात कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर आणि गुंतवणुकीवर होईल.
युद्धाच्या बदलत्या पद्धती आणि आव्हाने
'ऑपरेशन सिंदूर'ने देशाच्या सुरक्षा यंत्रणेतील त्रुटी अधोरेखित केल्या आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, आगामी काळात ड्रोन स्वॉर्मचा धोका तब्बल १० पटीने वाढू शकतो. या धोक्याचा सामना करण्यासाठी आता भारतीय संरक्षण कंपन्या केवळ पार्ट असेंबल करण्याच्या 'मेक इन इंडिया' मॉडेलमधून बाहेर पडून 'इन्व्हेंट अँड ओन इन इंडिया' (Invent and Own in India) या नवीन धोरणाकडे वळत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
ही तंत्रज्ञान निर्मितीची प्रक्रिया सोपी नाही. स्वतःची 'इंटेलेक्चुअल प्रॉपर्टी' (IP) तयार करण्यासाठी कंपन्यांना आर अँड डी (R&D) वर मोठा खर्च करावा लागणार आहे. यामुळे अल्पकाळात कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो, परंतु दीर्घकाळात हाच घटक कंपन्यांना बाजारात मजबूत स्थान मिळवून देऊ शकतो.
तंत्रज्ञानाचा विस्तार आणि व्याप्ती
आता केवळ जमिनीवरील ड्रोनच नाही, तर अंतराळ आणि पाण्याखालील स्वायत्त वाहनांचे (Autonomous Underwater Vehicles) महत्त्व वाढले आहे. सध्याची डिटेक्शन सिस्टिम ८०-१०० किमी च्या पुढे मॉनिटर करण्यास अपुरी ठरत आहे. त्यामुळे आता अधिक प्रगत सेन्सर्स आणि रडार नेटवर्कची गरज निर्माण झाली आहे.
पुढील वाटचाल
संरक्षण क्षेत्रातील कंपन्यांचे मूल्यांकन सध्या इतर औद्योगिक क्षेत्रांच्या तुलनेत अधिक आहे. अशा स्थितीत, आर अँड डी मधील गुंतवणुकीचे रूपांतर भविष्यात किती मोठ्या ऑर्डरमध्ये होते, यावर गुंतवणूकदारांचे लक्ष असणे गरजेचे आहे. कंपन्यांचा महसूल आणि आर अँड डी खर्चाचे प्रमाण (R&D Spending as % of Revenue) ही गुंतवणूकदारांसाठी येणाऱ्या काळात प्रमुख कामगिरीची मानके (KPI) ठरणार आहेत.