Larsen & Toubro ने 'समर्थक' ही पहिली स्वदेशी बनावटीची युद्धनौका भारतीय नौदलाकडे सोपवून इतिहास रचला आहे. ७५ टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा वापर असलेली ही नौका संरक्षण क्षेत्रात खाजगी कंपन्यांच्या वाढत्या वर्चस्वाचे मोठे संकेत आहे.
भारतीय नौदलासाठी L&T ने विकसित केलेली 'समर्थक' ही युद्धनौका आता अधिकृतपणे कार्यान्वित झाली आहे. कट्टुपल्ली येथील प्लांटमध्ये तयार झालेली ही नौका भारताच्या संरक्षण उत्पादनात खाजगी क्षेत्राच्या सहभागाचा नवा अध्याय आहे. 'आत्मनिर्भर भारत' मोहिमेअंतर्गत, या नौकेमुळे आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होणार आहे.
समर्थकाची वैशिष्ट्ये
ही नौका केवळ गस्तीसाठी नाही, तर एक बहुउद्देशीय प्लॅटफॉर्म म्हणून डिझाइन करण्यात आली आहे. यात अत्याधुनिक डायनॅमिक पोझिशनिंग सिस्टम असून, पाण्याखालील आणि पृष्ठभागावरील स्वयंचलित (autonomous) प्रणाली चाचणीसाठी याचा उपयोग होणार आहे. आपत्कालीन परिस्थिती आणि नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी मदतकार्यासाठी यात विशेष मेडिकल बे आणि हेवी-टोइंग उपकरणे बसवण्यात आली आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे महत्त्वाचे?
संरक्षण क्षेत्रातील जहाजबांधणी हे दीर्घकालीन आणि जास्त भांडवल लागणारे क्षेत्र आहे. 'समर्थक' मध्ये ७५% पेक्षा जास्त स्वदेशी कंटेंट वापरणे ही मोठी कामगिरी आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत सप्लाय चेन मजबूत होत असल्याचे दिसते. मात्र, या प्रकल्पांचे एक्झिक्यूशन रिस्क (execution risk) देखील मोठे असते.
L&T समोर आता उर्वरित ३ युद्धनौका वेळेत पूर्ण करण्याचे आव्हान असेल. संरक्षण मंत्रालयाकडून भविष्यात मिळणारी मोठी कंत्राटे ही कंपनीच्या या प्रोजेक्टच्या यशावर अवलंबून असतील, त्यामुळे शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांनी कंपनीची डिलिव्हरी आणि मार्जिनवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.