ISRO आता आपल्या शक्तिशाली LVM3 रॉकेटचे उत्पादन खाजगी क्षेत्राकडे सोपवणार आहे. वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी L&T, Adani आणि JSW सारखे दिग्गज या संधीसाठी उत्सुक आहेत, ज्यामुळे भारताच्या अंतराळ क्षेत्रात मोठे खाजगीकरण पाहायला मिळत आहे.
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आता आपल्या 'बाहुबली' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, म्हणजेच हेवी-लिफ्ट 'Launch Vehicle Mark-3' (LVM3) रॉकेटच्या निर्मितीची आणि व्यावसायिक ऑपरेशन्सची जबाबदारी खाजगी क्षेत्राकडे सोपवण्याच्या तयारीत आहे. 'गगनयान' मोहिमेसाठी महत्त्वाचे असलेले हे रॉकेट आता व्यावसायिक स्तरावर उत्पादित केले जाणार आहे. याचा मुख्य उद्देश भारताची लॉन्च क्षमता वाढवणे आणि ISRO ला अधिक प्रगत वैज्ञानिक संशोधनावर लक्ष केंद्रित करण्यास मदत करणे हा आहे.
उद्योगांची मोठी चढाओढ
या मोठ्या प्रोजेक्टमध्ये सहभागी होण्यासाठी दिग्गज कंपन्यांमध्ये स्पर्धा सुरू झाली आहे. यामध्ये Larsen & Toubro, Adani Defence & Aerospace आणि Mahindra Group यांसारख्या मोठ्या कॉर्पोरेट घराण्यांचा समावेश आहे. तसेच JSW, Solar Industries, Bharat Forge आणि Inox India यांसारख्या कंपन्याही या रॉकेटच्या डिझाइन, प्रोपल्शन सिस्टीम आणि एव्हिऑनिक्स यांसारख्या गुंतागुंतीच्या तांत्रिक गरजा तपासत आहेत.
टायमिंग आणि आव्हाने
ऑक्टोबर २०२६ मध्ये या प्रकल्पासाठी औपचारिक बिडिंग (Bidding) प्रक्रिया सुरू होणार आहे. निवडलेल्या भागीदारी कंपनीला ४२ महिन्यांच्या कालावधीत संपूर्ण तंत्रज्ञान आत्मसात करावे लागेल. ISRO ची आतापर्यंतची विश्वासार्हता टिकवून ठेवणे हे खाजगी क्षेत्रापुढील मोठे आव्हान असेल.
गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने, हा प्रकल्प एरोस्पेस क्षेत्रातील मोठ्या वाढीची संधी आहे, परंतु यात तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि भांडवली गुंतवणुकीचे मोठे जोखीमही आहे. ऑक्टोबरमध्ये कोणत्या कंपनीला कंत्राट मिळते, यावर सर्वांचे लक्ष असेल.