भारतीय वायुसेनेच्या (IAF) ९४ व्या वर्धापनदिनी त्यांनी आता AI, स्वायत्त प्रणाली आणि हायपरसोनिक तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रित करण्याचे जाहीर केले आहे. या आधुनिकीकरणामुळे देशांतर्गत एअरोस्पेस कंपन्यांच्या ऑर्डर बुकमध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे.
भारतीय वायुसेनेने (IAF) आपल्या ९४ व्या वर्धापनदिनी आधुनिकीकरणाचा एक नवा रोडमॅप समोर ठेवला आहे. एअर चीफ मार्शल एपी सिंग यांनी स्पष्ट केले की, भविष्यातील आव्हाने पेलण्यासाठी वायूसेना आता 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' (AI), स्वायत्त प्रणाली आणि हायपरसोनिक शस्त्रास्त्रांच्या समावेशावर भर देणार आहे. या धोरणात्मक बदलाचा मुख्य उद्देश वायूसेनेचे सामर्थ्य वाढवणे आणि 'नेटवर्क-सेंट्रिक' युद्धनीती आत्मसात करणे हा आहे.
स्क्वॉड्रनची संख्या वाढवण्याचे आव्हान
सध्या वायूसेनेकडे २९ स्क्वॉड्रन कार्यरत आहेत, तर नियमांनुसार ४२ स्क्वॉड्रनची गरज आहे. ही तफावत भरून काढण्यासाठी वायूसेना पूर्णपणे 'मेक इन इंडिया'वर भर देत आहे. यामध्ये LCA Mk-1A, Mk-2 आणि प्रगत मध्यम लढाऊ विमान (AMCA) यांसारख्या स्वदेशी प्लॅटफॉर्मला प्राधान्य दिले जात आहे. यामुळे देशांतर्गत डिफेन्स कंपन्यांसाठी अनेक वर्षांची मोठी ऑर्डर पाईपलाईन तयार झाली आहे.
उद्योगासाठी संधी
स्वदेशीकरणाच्या मोहिमेअंतर्गत आतापर्यंत ७६,००० हून अधिक सुट्या भागांचे स्थानिक पातळीवर उत्पादन सुरू झाले आहे. यात महिंद्रा ग्रुप आणि एम्ब्रेअर (Embraer) यांच्यातील भागीदारीसारखे नवीन करार खाजगी क्षेत्रासाठी मोठी संधी निर्माण करत आहेत. तसेच, Apollo Micro Systems ला मिळालेले कंत्राट हे दर्शवते की वायूसेना आता स्पेशलाइज्ड तंत्रज्ञानासाठी भारतीय कंपन्यांवर विश्वास टाकत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके आणि सावधगिरी
संरक्षण क्षेत्रातील ही तेजी जरी आशादायक वाटत असली, तरी गुंतवणूकदारांनी 'एक्झिक्युशन रिस्क'कडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. LCA Mk-1A सारख्या प्रकल्पांमधील विलंब यामुळे वायूसेनेच्या स्क्वॉड्रन क्षमतेवर परिणाम झाला आहे. तसेच, जुन्या प्रकल्पांचा बोजा आणि नवीन हाय-टेक तंत्रज्ञानाचे एकत्रीकरण करणे हे कंपन्यांसमोर मोठे आव्हान असेल. त्यामुळे केवळ ऑर्डर मिळणे पुरेसे नसून, कंपनी वेळेत डिलिव्हरी देते का, याकडे गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असायला हवे.