भारतीय तटरक्षक दलाने (Indian Coast Guard) स्वदेशी बनावटीच्या 'ICGS Ajit' या फास्ट पेट्रोल व्हेसलचा समावेश केला आहे. हे जहाज सरकारी मालकीच्या Goa Shipyard Limited ने तयार केले असून, या कंपनीचे शेअर्स अद्याप शेअर बाजारात लिस्टेड नाहीत.
९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भारतीय तटरक्षक दलाच्या ताफ्यात ICGS Ajit अधिकृतपणे दाखल झाले आहे. 'आदम्य' (Adamya) मालिकेतील हे सातवे फास्ट पेट्रोल व्हेसल असून, ओखा येथे तैनात करण्यात येणार आहे. या जहाजाचा मुख्य उद्देश किनारपट्टीची सुरक्षा, तस्करी रोखणे आणि बचाव मोहिमा (Search and Rescue) राबवणे हा आहे.
'मेक इन इंडिया'ला बळकटी
या जहाजाची खासियत म्हणजे याचे ६५% पेक्षा जास्त घटक हे स्वदेशी आहेत. परकीय उपकरणांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी आणि देशांतर्गत संरक्षण उत्पादन क्षमता वाढवण्यासाठी ही एक मोठी पाऊल मानली जात आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे माहिती?
संरक्षण क्षेत्रातील घडामोडींवर नजर ठेवणाऱ्या गुंतवणूकदारांनी हे समजून घेणे आवश्यक आहे की, Goa Shipyard Limited ही संरक्षण मंत्रालयाच्या अखत्यारीतील एक सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSU) कंपनी आहे. सध्या ही कंपनी अनलिस्टेड आहे. याचाच अर्थ, सामान्य गुंतवणूकदार NSE किंवा BSE वर या कंपनीचे शेअर्स खरेदी किंवा विक्री करू शकत नाहीत.
व्यवसायातील आव्हाने
संरक्षण जहाज बांधणीचा व्यवसाय हा मोठ्या भांडवलावर आधारित असतो. यात दीर्घकालीन प्रोजेक्ट्स असतात, ज्यामुळे खेळत्या भांडवलाची (Working Capital) गरज मोठी असते. हे प्रोजेक्ट्स बऱ्याचदा फिक्स्ड प्राईस कॉन्ट्रॅक्ट्सवर आधारित असतात, त्यामुळे कच्चा माल आणि मजुरीच्या खर्चातील चढ-उतार थेट नफ्यावर परिणाम करू शकतात. या कंपन्यांचे उत्पन्न पूर्णपणे सरकारी संरक्षण बजेट आणि ऑर्डरवर अवलंबून असल्याने त्यात 'कॉन्सन्ट्रेशन रिस्क' अधिक असते.