भारतीय हवाई दलाच्या ताफ्यात आता स्वदेशी बनावटीची क्षेपणास्त्रे दिसणार आहेत. Dassault Aviation ने आपल्या Rafale फायटर जेट्समध्ये भारताची 'अस्त्र' आणि 'रुद्रम' क्षेपणास्त्रे समाविष्ट करण्याची तयारी दर्शवली असून, यामुळे ₹2 लाख कोटींच्या MRFA टेंडरमधील मोठा अडथळा दूर झाला आहे.
भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील संरक्षण सहकार्याच्या दृष्टीने एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा गाठला गेला आहे. Dassault Aviation ने आता अधिकृतपणे भारतीय बनावटीची शस्त्रास्त्रे आपल्या Rafale फायटर जेट्समध्ये समाविष्ट करण्यास सहमती दर्शवली आहे. यामुळे भारतीय हवाई दलाच्या (IAF) 'मीडियम रोल फायटर एअरक्राफ्ट' (MRFA) या सुमारे ₹2 लाख कोटी खर्चाच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पातील एक मोठा तांत्रिक अडथळा दूर झाला आहे.
मेक इन इंडियाचे महत्त्व
या करारानुसार, आता DRDO कडून विकसित केलेली Astra Mk1, Astra Mk2 (बियॉन्ड व्हिज्युअल रेंज क्षेपणास्त्रे) आणि Rudram (अँटी-रेडिएशन क्षेपणास्त्रे) यांचा समावेश राफेलमध्ये केला जाणार आहे. हा प्रकल्प 'बाय-अँड-मेक' (Buy-and-Make) मॉडेलवर आधारित आहे, ज्यामध्ये 50% ते 60% उत्पादन भारतामध्येच करणे अनिवार्य आहे. यामुळे देशांतर्गत संरक्षण क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी दीर्घकालीन व्यवसायाच्या संधी निर्माण झाल्या आहेत.
आर्थिक बाजू आणि आव्हाने
Dassault Aviation साठी हा करार त्यांच्या इंटरनॅशनल ऑर्डर बुकसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. कंपनीने H1 2026 मध्ये सुमारे €4.4 अब्ज महसूल नोंदवला असून, पूर्ण वर्षाचे गाईडन्स €8.5 अब्ज इतके ठेवले आहे. मात्र, अशा मोठ्या प्रकल्पांमध्ये जागतिक सप्लाय चेन (Supply Chain) मधील अडथळे आणि भू-राजकीय घडामोडींचा परिणाम होऊ शकतो.
येणाऱ्या काळात तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि स्थानिक जॉइंट व्हेंचर स्ट्रक्चर कशा प्रकारे आखले जाते, यावर मार्केटची नजर असेल. मार्च 2027 पर्यंत ही खरेदी प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट सरकारने ठेवले असून, या कालावधीत कंपनीच्या मार्जिनवर आणि कॅश फ्लोवर लक्ष ठेवणे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरेल.