DRDO ने राजस्थानस्थित स्टार्टअप Zero mK India सोबत एक महत्त्वपूर्ण भागीदारी केली आहे. याद्वारे 'क्वांटम कॉम्प्युटिंग'साठी आवश्यक असलेली **20 mK डायल्यूशन रेफ्रिजरेटर्स** भारतात विकसित केली जाणार आहेत. **₹500 कोटींच्या** संरक्षण तंत्रज्ञान निधीतून हा पहिला प्रकल्प राबवला जात आहे.
स्वदेशी तंत्रज्ञानाकडे एक पाऊल
संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) राजस्थानच्या Zero mK India Private Ltd सोबत करार केला आहे. क्वांटम कॉम्प्युटिंगसाठी हार्डवेअरला 20 millikelvin (20 mK) तापमानापर्यंत थंड ठेवणे अत्यंत गरजेचे असते, जे आता देशांतर्गत तंत्रज्ञानाने शक्य होणार आहे. संरक्षण मंत्रालयाने मंजूर केलेल्या ₹500 कोटींच्या कॉर्पस फंडातून या प्रकल्पासाठी पहिली मोठी गुंतवणूक करण्यात आली आहे.
आयात थांबवण्याचा प्रयत्न
सध्या भारत क्रायोजेनिक इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी परदेशी पुरवठादारांवर अवलंबून आहे. DRDO ची सॉलिड स्टेट फिजिक्स लॅबोरेटरी (SSPL) या स्टार्टअपला तांत्रिक मार्गदर्शन करणार आहे. 'टेक्नॉलॉजी डेव्हलपमेंट फंड' (TDF) योजनेअंतर्गत हा प्रकल्प राबवला जात असून, भारतीय स्टार्टअप्सना आव्हानात्मक अभियांत्रिकी क्षेत्रात सक्षम करणे हा याचा मुख्य उद्देश आहे.
धोरणात्मक महत्त्व आणि आव्हाने
'नॅशनल क्वांटम मिशन'चा हा एक भाग असून, यामुळे केवळ सॉफ्टवेअरच नव्हे तर हार्डवेअरच्या बाबतीतही भारत स्वावलंबी बनणार आहे. मात्र, 20 mK सारख्या अत्यंत कमी तापमानाची उपकरणे बनवणे हे एक जटिल तांत्रिक आव्हान आहे. जागतिक मानकांनुसार उत्पादनाची गुणवत्ता टिकवून ठेवणे आणि प्रकल्पाची गती राखणे ही गुंतवणूकदारांसाठी आणि विश्लेषकांसाठी पाहण्यासारखी गोष्ट असेल.