લાર્જ-કેપ ફંડ્સનો ખર્ચાળ ફટકો: બેન્ચમાર્કને બીટ કરવામાં મોટાભાગના ફંડ્સ નિષ્ફળ!

મોટાભાગના ફંડ્સ બેન્ચમાર્કને બીટ કરવામાં કેમ નિષ્ફળ?

એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા (AMFI) ના ડેટા અનુસાર, છેલ્લા દાયકામાં (માર્ચ 2026 સુધી), મોટાભાગની એક્ટિવલી મેનેજ્ડ લાર્જ-કેપ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સ તેમના બેન્ચમાર્ક કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ રિટર્ન ઉત્પન્ન કરી શકી નથી. સરેરાશ, આ ફંડ્સે 11.59% નું રિટર્ન આપ્યું, જ્યારે BSE 100 TRI અને NSE 100 TRI જેવા બેન્ચમાર્ક્સે આ જ સમયગાળા દરમિયાન લગભગ 12.80% નું રિટર્ન આપ્યું. S&P Dow Jones Indices ના આંકડા પણ દર્શાવે છે કે લાંબા ગાળે 80% થી વધુ લાર્જ-કેપ ફંડ્સ તેમના બેન્ચમાર્ક કરતાં નબળું પ્રદર્શન કરે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે કાર્યક્ષમ માર્કેટ, વ્યાપક રીતે ઉપલબ્ધ માહિતી અને ઓછી રોકાણની તકોને કારણે એક્ટિવ ફંડ મેનેજરો માટે બેન્ચમાર્કને સતત બીટ કરવું મુશ્કેલ બન્યું છે.

ખર્ચાળ રેગ્યુલર પ્લાન રિટર્નને ખાઈ જાય છે

આ નબળા પ્રદર્શનનું મુખ્ય કારણ ફંડનો એક્સપેન્સ રેશિયો (Expense Ratio) છે. રેગ્યુલર પ્લાનમાં ડિસ્ટ્રિબ્યુટર કમિશન સહિતના ઊંચા ખર્ચાઓ સામેલ છે, જેનો સરેરાશ દર લગભગ 1.96% છે. તેની સરખામણીમાં, ડાયરેક્ટ પ્લાનનો એક્સપેન્સ રેશિયો માત્ર 0.88% છે. આ નાનો દેખાતો તફાવત સમય જતાં રિટર્નને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. 20 વર્ષ જેવા લાંબા ગાળે, 1% વધુ એક્સપેન્સ રેશિયો સંભવિત બચતમાં ₹15 થી ₹26 લાખ સુધીનો ઘટાડો કરી શકે છે. ડેટા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે જ્યારે રોકાણ સીધું (ડાયરેક્ટ) કરવામાં આવે છે, ત્યારે દસ વર્ષથી વધુનો ઇતિહાસ ધરાવતી 23 સ્કીમમાંથી વધુ સારું પ્રદર્શન કરતી સ્કીમ્સની સંખ્યા 3 થી વધીને 11 થઈ જાય છે, જે ખર્ચની નેટ રિટર્ન પર સીધી અસર દર્શાવે છે.

રોકાણકારો સસ્તા પેસિવ ફંડ્સ તરફ વળ્યા

એક્ટિવ લાર્જ-કેપ ફંડ્સની બેન્ચમાર્કને બીટ કરવામાં સતત નિષ્ફળતા અને ઊંચી ફીને કારણે, પેસિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Passive Investment) વિકલ્પો ખૂબ લોકપ્રિય બન્યા છે. ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ, જે ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે (ઘણીવાર 0.05% થી 0.5%) બેન્ચમાર્ક પ્રદર્શનને મેચ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તે રોકાણકારોની પસંદગી બની રહ્યા છે. માર્ચ 2026 સુધીમાં, ભારતમાં પેસિવ ફંડ્સે ₹12 લાખ કરોડ થી વધુનું સંચાલન કર્યું, જે રોકાણકારોના અભિગમમાં આવેલા મોટા ફેરફારને દર્શાવે છે. Nifty 50 TRI જેવા બેન્ચમાર્કની કાર્યક્ષમતા, જે આપમેળે રિબેલેન્સ થાય છે અને માર્કેટ કેપ ફેરફારોને પ્રતિબિંબિત કરે છે, તે એક્ટિવ મેનેજર્સ માટે તેને સતત બીટ કરવું અત્યંત મુશ્કેલ બનાવે છે.

આર્થિક પરિબળો પણ રિટર્નને અસર કરે છે

વ્યાપક આર્થિક પરિસ્થિતિઓ પણ લાર્જ-કેપ ફંડના પ્રદર્શન પર અસર કરે છે. સ્થિર લાર્જ-કેપ કંપનીઓ સામાન્ય રીતે બજાર ચક્ર દરમિયાન સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે, પરંતુ વધતી મોંઘવારી (inflation) ખરીદ શક્તિ ઘટાડી શકે છે અને વ્યવસાયો માટે ઉધાર લેવાનો ખર્ચ વધારી શકે છે, જે સંભવિતપણે કમાણી અને શેરના ભાવને અસર કરે છે. તેવી જ રીતે, વ્યાજ દરમાં વધારો (interest rate hikes) મૂડી ખર્ચ વધારે છે, જે સીધી કંપનીઓની નફાકારકતાને અસર કરે છે. જોકે ભારતના આર્થિક ફંડામેન્ટલ્સ પ્રમાણમાં મજબૂત રહ્યા છે, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ, ચલણના અવમૂલ્યન અને ફુગાવાના દબાણને કારણે અસ્થિરતા આવી શકે છે, જે એકંદર ઇક્વિટી બજારને અસર કરે છે.

એક્ટિવ ફંડ્સ સ્પર્ધામાં કેમ ટકી શકતા નથી?

એક્ટિવ લાર્જ-કેપ ફંડ્સ માટે મુખ્ય પડકાર કાર્યક્ષમ માર્કેટ સ્ટ્રક્ચર (efficient market structure) ને પાર કરવાનો છે. માહિતી વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ હોવાથી અને લાર્જ-કેપ શેરો પર ખૂબ સંશોધન થતું હોવાથી, ફંડ મેનેજરોને ઓછા મૂલ્યવાળા શેરો પસંદ કરવાની ઓછી તકો મળે છે. ઘણા લાર્જ-કેપ ફંડ્સ હવે તેમના બેન્ચમાર્ક જેવા જ દેખાય છે પરંતુ તેના માટે એક્ટિવ મેનેજમેન્ટ ફી વસૂલે છે, જે એક નોંધપાત્ર ખર્ચ ગેરલાભ ઊભો કરે છે જેને પાર કરવું મુશ્કેલ છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2026ની શરૂઆત સુધીમાં, Nifty 50 લગભગ 22 ના P/E પર અને BSE Sensex લગભગ 23 ના P/E પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા, જે સંભવિતપણે ઊંચા મૂલ્યાંકન (high valuations) સૂચવે છે જ્યાં નોંધપાત્ર વધારાનું રિટર્ન મેળવવું વધુ કઠિન છે. ઓછા ખર્ચ અને ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતાવાળા ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ એક્ટિવ લાર્જ-કેપ મેનેજમેન્ટ માટે મોટો ખતરો ઊભો કરે છે. જ્યારે એક્ટિવ ફંડ્સ વધુ રિટર્ન આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે, ત્યારે ડેટા દર્શાવે છે કે ફી ગણ્યા પછી 80% થી વધુ ફંડ્સ નિષ્ફળ જાય છે. SEBI ની જરૂરિયાત મુજબ, લાર્જ-કેપ ફંડ્સે ટોચના 100 શેરોમાં રોકાણ કરવું પડે છે, જે તેમના રોકાણના અવકાશને મર્યાદિત કરે છે. વધુમાં, લિક્વિડિટી (liquidity) માટે રોકડ રાખવાથી વાર્ષિક 50-100 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો પર્ફોર્મન્સ ડ્રેગ (performance drag) થાય છે, જે ઇન્ડેક્સ ફંડ્સની સરખામણીમાં હોય છે જે કોઈ રોકડ રાખતા નથી. આ ઓપરેશનલ પરિબળો એક્ટિવ મેનેજર્સને પેસિવ બેન્ચમાર્ક સામે ગેરલાભમાં મૂકે છે. 2026 અને તે પછી પણ, એક્ટિવ લાર્જ-કેપ ફંડ્સ માટે આ માળખાકીય પડકારો ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. રોકાણકારો જે સ્થિર, લાંબા ગાળાના ઇક્વિટી એક્સપોઝર (equity exposure) શોધી રહ્યા છે, તેઓ ડાયરેક્ટ પ્લાન અથવા વધુ ફાયદાકારક રીતે, ઓછા ખર્ચે ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ અને ETFs માં વધુ મૂલ્ય શોધી શકે છે.