వరల్డ్ బ్యాంక్ క్లైమేట్ ప్లాన్‌కు US షాక్! ఆర్థిక మందగమనం, రుణభారం మధ్య.. కీలక నిర్ణయం

వరల్డ్ బ్యాంక్ ప్రతిష్టాత్మకంగా అమలు చేయాలనుకున్న వాతావరణ మార్పుల ప్రణాళిక (Climate Change Action Plan - CCAP) ప్రస్తుతం అమెరికా అభ్యంతరాల నేపథ్యంలో అనిశ్చితిలో పడింది. అభివృద్ధి, రుణభారం మధ్య సమతుల్యం పాటించాలనే వాదనల నేపథ్యంలో ఈ ఘర్షణ తీవ్రమైంది.

అమెరికా వైఖరి: క్లైమేట్ కాకుండా వృద్ధిపైనే దృష్టి

అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్, బ్యాంక్ యొక్క వాతావరణ ఫైనాన్స్ లక్ష్యాలను 'దూరదృష్టి లేనివి' (myopic) మరియు 'అర్ధం లేనివి' (nonsensical) అని కొట్టిపారేశారు. క్లైమేట్ లక్ష్యాల నుంచి రుణాలను మళ్లించి, క్రిటికల్ మినరల్స్, చౌకైన ఇంధన వనరులు (ఫాజిల్ ఫ్యూయల్స్ తో సహా) అభివృద్ధికి మద్దతు ఇవ్వాలని ఆయన కోరుతున్నారు. బ్యాంక్ లో అతిపెద్ద వాటాదారుగా ఉన్న అమెరికా, ఈ వైఖరికి మద్దతు ఇస్తోంది. CCAP, రుణాలలో **45%**ను వాతావరణ ప్రాజెక్టులకు కేటాయించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే, అమెరికా అభ్యంతరాల వల్ల ఈ ప్రణాళిక బలహీనపడే లేదా రద్దు అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

IMF హెచ్చరికలు, రుణ సంక్షోభం

ఇదిలా ఉండగా, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) గ్లోబల్ ఎకనామిక్ వృద్ధిపై తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. 2026 నాటికి వృద్ధి కేవలం 3.1% మాత్రమే ఉంటుందని, ద్రవ్యోల్బణం **4.4%**కు చేరవచ్చని అంచనా వేసింది. పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, చమురు ధరల పెరుగుదల దీనికి కారణాలని IMF మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ క్రిస్టాలినా జార్జీవా తెలిపారు. సరఫరా గొలుసుల అంతరాయాలు, తగ్గుతున్న విశ్వాసం వంటివి అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలపై మరింత ప్రభావం చూపుతాయని ఆమె ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

అదే సమయంలో, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు పెరుగుతున్న రుణ భారాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, ఐక్యరాజ్యసమితి అనుబంధ సంస్థ UNCTAD మద్దతుతో 'బారోయర్స్ ప్లాట్‌ఫామ్' (Borrowers' Platform) ను ప్రారంభించాయి. రుణ వ్యూహాలను సమన్వయం చేసుకోవడానికి, తమ ఉమ్మడి గళాన్ని వినిపించడానికి ఈ వేదిక ఉపయోగపడుతుంది. 2022-2023 మధ్య, తక్కువ-మధ్య ఆదాయ దేశాలు (LMICs) కొత్త అప్పుల కంటే 38.5 బిలియన్ డాలర్లు ఎక్కువగా బయటి రుణదాతలకు చెల్లించాయని ఈ వేదిక వెల్లడించింది. 2024 నాటికి LMICs యొక్క బయటి రుణం రికార్డు స్థాయిలో 11.7 ట్రిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. 54 దేశాలు ఆరోగ్యం, విద్య కంటే రుణ సేవా చెల్లింపులకే ఎక్కువ ఖర్చు చేస్తున్నాయి.

వృద్ధి, ఉద్యోగాల కల్పనకు కొత్త కార్యక్రమాలు

వాతావరణ ఫైనాన్స్ వివాదం పక్కన పెడితే, వరల్డ్ బ్యాంక్ వృద్ధి, ఉద్యోగాల కల్పనపై దృష్టి సారించే పలు కొత్త కార్యక్రమాలను ప్రకటించింది. 'పాత్‌వేస్ టు జాబ్స్' (Pathways to Jobs) కార్యక్రమం ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించి, వాస్తవ ఫలితాలను అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2030 నాటికి 1 బిలియన్ ప్రజలకు నీటి భద్రతను (Water Security) కల్పించే లక్ష్యంతో 'వాటర్ ఫార్వర్డ్' (Water Forward) కార్యక్రమం ప్రారంభించబడింది. అలాగే, 'అగ్రి-జాబ్స్' (Agri-Jobs) ద్వారా 300 మిలియన్ల రైతులకు సహాయం చేయాలని, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమల్లో పెట్టుబడులను రెట్టింపు చేసి 9 బిలియన్ డాలర్లకు పెంచాలని బ్యాంకు భావిస్తోంది. ఆఫ్రికన్ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్‌తో కలిసి 'మిషన్ 300' (Mission 300) కార్యక్రమం ద్వారా సబ్-సహారా ఆఫ్రికాలో 2030 నాటికి 300 మిలియన్ల మందికి విద్యుత్ సౌకర్యం కల్పించి, ఉద్యోగ అవకాశాలు, ఆర్థిక పరివర్తనను ప్రోత్సహించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

క్రిటికల్ మినరల్స్ పై అమెరికా ఆసక్తి

క్రిటికల్ మినరల్స్, ఫాజిల్ ఫ్యూయల్స్ పై దృష్టి సారించాలనే అమెరికా వైఖరి, ఖనిజాల సరఫరా గొలుసులో చైనా ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది. ఇది అభివృద్ధి ఫైనాన్స్ లో ఒక ముఖ్యమైన మార్పును సూచిస్తుంది. IMF అంచనాల ప్రకారం, పశ్చిమాసియాలో చమురు సంక్షోభం కొనసాగితే, బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధర సుమారు 109 డాలర్లకు చేరి, ద్రవ్యోల్బణం, మాంద్యం (recession) భయాలు పెరుగుతాయి. IMF అత్యంత ప్రతికూల దృశ్యం ప్రకారం, ఇంధన ధరలు విపరీతంగా పెరిగి, కొనసాగితే గ్లోబల్ గ్రోత్ **2.5%**కు పడిపోయి, ద్రవ్యోల్బణం **5.4%**కు చేరవచ్చు.

భవిష్యత్ సవాళ్లు

వృద్ధి, క్రిటికల్ మినరల్స్ పై దృష్టి సారించడం వల్ల వాతావరణ మార్పుల సమస్యలు మరింత తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. ముఖ్యంగా, క్లైమేట్ ఫైనాన్స్ ను తగ్గించడం ద్వారా పునరుత్పాదక ఇంధన ప్రాజెక్టులకు నిధులు కష్టమవుతాయి. రుణాలపై ఆధారపడటం, ప్రైవేట్ రంగంపై ఎక్కువ నమ్మకం ఉంచడం వంటివి, అవసరమైన అనుసరణ అవసరాలను (adaptation needs) తీర్చలేవని విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు. దేశాలు రుణ భారంతో సతమతమవుతున్న నేపథ్యంలో, 'బారోయర్స్ ప్లాట్‌ఫామ్' వంటివి కీలకమైనవి. అయితే, రుణదాతలకు సమన్వయ యంత్రాంగాలు ఉన్నా, రుణగ్రహీతలకు అలాంటివి లేకపోవడం ఆందోళనకరం. LMICs లో పెరుగుతున్న రుణ సేవా వ్యయాలు, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలకు గురయ్యే దేశాలకు మరింత ఇబ్బందిని సృష్టించవచ్చు. ఉద్యోగ కల్పన, నీటి భద్రత, శక్తి లభ్యత వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా వరల్డ్ బ్యాంక్ ఒక ఆచరణాత్మక అభివృద్ధి విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. అయితే, ఈ వృద్ధి-ఆధారిత వ్యూహాలకు, బలమైన వాతావరణ చర్యలకు మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తత, సంస్థ భవిష్యత్తుకు, ఆర్థిక స్థిరత్వం, రుణ భారం, వాతావరణ మార్పుల సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ఒక కీలకమైన పరీక్షగా నిలుస్తుంది.