హార్ముజ్ లో అమెరికా 'Project Freedom' : ఇరాన్ వార్నింగ్ తో ఉద్రిక్తతలు.. వాణిజ్యానికి ముప్పు!

అమెరికా సైనిక చర్య: 'Project Freedom' అంటే ఏమిటి?

హార్ముజ్ జలసంధిలో పెరుగుతున్న ఇరాన్ కార్యకలాపాల నేపథ్యంలో, వాణిజ్య నౌకలకు స్వేచ్ఛాయుతమైన ప్రయాణాన్ని కల్పించేందుకు అమెరికా "Project Freedom"ను ప్రారంభించింది. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఆదేశాల మేరకు, సెంట్రల్ కమాండ్ (CENTCOM) ఆధ్వర్యంలో ఈ సైనిక కార్యకలాపం జరుగుతోంది. ఈ ఆపరేషన్ లో సుమారు 15,000 మంది సైనికులు, గైడెడ్-మిస్సైల్ డిస్ట్రాయర్లు, 100 కు పైగా విమానాలు పాల్గొంటున్నాయి. ఈ జలమార్గాన్ని ఇరాన్ అడ్డుకుంటోందని, దీనిని ఎదుర్కోవడానికే ఈ చర్య అని సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ మార్కో రూబియో తెలిపారు.

ఆయిల్ ధరలపై తక్షణ ప్రభావం

"Project Freedom" ప్రకటన వెలువడిన వెంటనే అంతర్జాతీయ మార్కెట్ లో ఆయిల్ ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి. బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర 5.8% పెరిగి $114.44 కు చేరగా, WTI ధర 4.4% పెరిగి $106.42 కు చేరుకుంది. కొత్త సంఘర్షణలు తలెత్తే అవకాశం ఉందన్న భయాలు మార్కెట్ ను ప్రభావితం చేశాయి. మరోవైపు, ఇరాన్ కూడా తనదైన నౌకా మార్గ నిర్దేశక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను ప్రకటించి, విదేశీ సైనిక ఉనికికి వ్యతిరేకంగా హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థలు, సరఫరా గొలుసులపై ప్రభావం

హార్ముజ్ జలసంధిలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులపై (Supply Chains) తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. రోజుకు సుమారు 20 మిలియన్ బ్యారెల్స్ చమురు ఈ మార్గం గుండా రవాణా అవుతుంది, ఇది ప్రపంచ సముద్ర వాణిజ్యంలో దాదాపు 20% ఉంటుంది. దీనికి తోడు, పెట్రోకెమికల్స్, ఎరువులు, లోహాలు వంటి కీలక పారిశ్రామిక ముడి పదార్థాల సరఫరాకు కూడా ఆటంకం ఏర్పడుతుంది. ముఖ్యంగా, మధ్య ప్రాచ్యం నుంచి ఎక్కువ శక్తిని దిగుమతి చేసుకునే ఆసియా ఆర్థిక వ్యవస్థలు దీనివల్ల మరింత బలహీనపడే అవకాశం ఉంది. ఈ ఆలస్యాలు, అనూహ్య పరిస్థితులు వాణిజ్య వేగాన్ని, విశ్వసనీయతను దెబ్బతీస్తున్నాయి.

ఈ ఆపరేషన్ విజయంపై సందేహాలు

ఇరాన్ యొక్క వేగవంతమైన దాడి పడవలు (fast attack boats), డ్రోన్లు, క్షిపణుల వంటి ఆధునిక బెదిరింపులను ఎదుర్కోవడంలో అమెరికాకు సవాళ్లు ఎదురవుతాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. 1980ల నాటి 'ట్యాంకర్ వార్' మాదిరిగా కాకుండా, ఇప్పుడు ఇరాన్ తన ఉనికి కోసం పోరాడుతోందని, అమెరికా సైనిక శక్తికి అంత త్వరగా లొంగకపోవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు. అంతేకాకుండా, ఇరాన్ అధికారిక అనుమతిని తప్పనిసరి చేస్తూ, అమెరికా లక్ష్యాలు గతంలో కంటే మరింత విస్తృతంగా, అస్పష్టంగా మారాయని కొందరు విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు. దీనివల్ల అమెరికా సైనిక వనరులు తగ్గి, ప్రత్యక్ష ఘర్షణకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.

దౌత్యపరమైన విరామం, కొనసాగుతున్న ప్రమాదాలు

అయితే, మే 6వ తేదీన, పాకిస్తాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో ఇరాన్‌తో తుది ఒప్పందం వైపు "గొప్ప పురోగతి" సాధించినట్లు అధ్యక్షుడు ట్రంప్ "Project Freedom" ను తాత్కాలికంగా నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. ఇది ఉద్రిక్తతలు తగ్గే సూచన అయినప్పటికీ, అంతర్లీన రాజకీయ అస్థిరత ఇంకా కొనసాగుతోంది. ఈ ఒప్పందం మూల కారణాలను పరిష్కరించి, నమ్మకాన్ని పునరుద్ధరించడంలో సఫలమైతేనే శాంతి స్థాపన సాధ్యమవుతుంది. లేదంటే, హార్ముజ్ జలసంధిలో మళ్లీ అంతరాయాలు తలెత్తే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.