Whalesbook
వాణిజ్య వివాదం ముదురుతున్న వేళ
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) డిస్ప్యూట్ సెటిల్మెంట్ బాడీ (DSB) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. భారత్ యొక్క ఎలక్ట్రిక్ వెహికల్ (EV), బ్యాటరీలు, ఆటో విడిభాగాల తయారీకి ఇస్తున్న ప్రోత్సాహక పథకాలపై (Incentive Schemes) చైనా చేసిన ఫిర్యాదుపై విచారణ జరిపేందుకు ఒక ప్యానెల్ ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది చైనా యొక్క రెండవ ప్రయత్నం కావడం గమనార్హం. గతంలో భారత్ ఈ ప్యానెల్ ఏర్పాటును అడ్డుకుంది.
చైనా ఆరోపణలు, భారత్ వాదన
భారత్ అమలు చేస్తున్న పథకాలు, ముఖ్యంగా అడ్వాన్స్డ్ కెమిస్ట్రీ సెల్ (ACC) బ్యాటరీ స్టోరేజ్, ఆటోమోటివ్ కాంపోనెంట్స్, మరియు ఎలక్ట్రిక్ ప్యాసింజర్ కార్ల పథకాలు.. WTO సూత్రాలను ఉల్లంఘిస్తున్నాయని, దేశీయ ఉత్పత్తికి అన్యాయంగా ప్రోత్సాహం ఇస్తున్నాయని చైనా ఆరోపిస్తోంది. అయితే, DSB సమావేశంలో భారత్ తన వాదనను గట్టిగా వినిపించింది. తమ పథకాలు WTO నిబంధనలకు అనుగుణంగానే ఉన్నాయని, చైనా వాణిజ్య ప్రయోజనాలపై పెద్దగా ప్రభావం చూపడం లేదని స్పష్టం చేసింది.
అమెరికా మద్దతు, వ్యూహాత్మక అడుగు
ఈ వివాదంలో ఆసక్తికరంగా, అమెరికా భారత్ వైఖరికి బహిరంగంగా మద్దతు తెలిపింది. చైనా చేస్తున్న ఫిర్యాదు, తన సొంత వాణిజ్య విధానాలు, అధిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యం (Overcapacity) వంటి సమస్యల నుంచి దృష్టి మరల్చే ప్రయత్నమేనని అమెరికా అభిప్రాయపడింది. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU), జపాన్, దక్షిణ కొరియా వంటి పలు దేశాలు కూడా ఈ విషయంలో తమకు ఆసక్తి ఉందని, భవిష్యత్తులో జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉందని తెలిపాయి.
భారత్ 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' లక్ష్యాలు
భారత్ తన 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) లక్ష్యాల్లో భాగంగా, ముఖ్యంగా EV రంగంలో దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి ఈ పథకాలను ప్రవేశపెట్టింది. బ్యాటరీ తయారీకి అవసరమైన గిగాఫ్యాక్టరీలను ఆకర్షించడం, దేశీయ EV ఉత్పత్తిని, ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడం, ఉద్యోగాలు సృష్టించడం, ప్రపంచ తయారీ కేంద్రంగా ఎదగడం భారత్ వ్యూహం.
అప్పెలేట్ బాడీ స్తంభించిపోవడం
ఈ వివాద పరిష్కారానికి WTO అప్పెలేట్ బాడీ (Appellate Body) పనితీరుపై పెద్ద ప్రశ్నార్థకం నెలకొంది. 2019 నుండి అప్పెలేట్ బాడీ స్తంభించిపోవడంతో, ప్యానెల్ నిర్ణయాలు అంతిమమైనవిగా మారే అవకాశం ఉంది. అయితే, దీనిపై అప్పీల్ చేసే ప్రక్రియ నిలిచిపోవడంతో, WTO వివాద పరిష్కార వ్యవస్థ బలహీనపడింది. ఇది వాణిజ్య వివాదాల పరిష్కారంలో అనిశ్చితిని పెంచుతుంది.
భౌగోళిక రాజకీయాల ప్రభావం
ఈ WTO వివాదం కేవలం వాణిజ్యపరమైనది మాత్రమే కాదు. ఇది భారత్, చైనాల మధ్య పెరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ (Geopolitical) పోటీని కూడా ప్రతిబింబిస్తోంది. చైనా తన సొంత భారీ సబ్సిడీలతో ప్రపంచ మార్కెట్లను ప్రభావితం చేస్తుండగా, ఇతర దేశాల విధానాలను WTO వేదికపై ప్రశ్నిస్తోంది. భారత్ వంటి దేశాలు తమ దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాలను పెంచుకోవాలని చూస్తున్నప్పుడు, ఇలాంటి వాణిజ్య వివాదాలు పెట్టుబడులపై, ఎగుమతి వ్యూహాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.