Whalesbook
కీలక నిర్ణయం: రంగంలోకి Inter-Ministerial Group
మధ్యప్రాచ్యంలో భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు తీవ్రమవుతున్న నేపథ్యంలో, భారత్ తన వాణిజ్య మార్గాల భద్రతకు పెద్ద పీట వేసింది. ఇందుకోసం, వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల ప్రతినిధులతో కూడిన ఒక 'ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ గ్రూప్' (Inter-Ministerial Group - IMG)ను ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. సరఫరా గొలుసుల్లో (Supply Chains) ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా చూడటమే ఈ గ్రూప్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
సంక్షోభం తీవ్రత: హార్ముజ్ జలసంధికి ముప్పు
పెర్షియన్ గల్ఫ్లో పెరుగుతున్న సంఘర్షణలు, ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వంటి కీలక వాణిజ్య మార్గాలకు ఎదురవుతున్న ముప్పు నేపథ్యంలో ఈ గ్రూప్ ఏర్పాటు అత్యవసరమైంది. ఆర్థిక సేవల, విదేశీ వ్యవహారాల, నౌకా రవాణా, పెట్రోలియం, కస్టమ్స్ వంటి పలు కీలక మంత్రిత్వ శాఖల అధికారులు ఈ గ్రూప్లో భాగస్వాములవుతారు. ఈ గ్రూప్, సరఫరాలో ఆటంకాలు ఏర్పడితే తక్షణ స్పందనలను సమన్వయం చేస్తుంది. ఎగుమతిదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు, విధానపరమైన సరళీకరణలు, కస్టమ్స్ సమన్వయం, ఆర్థిక సంస్థలతో సంప్రదింపులు వంటి చర్యలు చేపట్టనున్నట్లు వాణిజ్య మంత్రి పీయూష్ గోయల్ తెలిపారు. భారత నౌకలు, నావికులకు భద్రత కల్పించేందుకు కూడా ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటున్నట్లు పోర్ట్స్, షిప్పింగ్ అండ్ వాటర్వేస్ మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.
ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం: ఇంధనం, రవాణా ఖర్చుల భారం
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ఈ సంక్షోభం వల్ల అనేక విధాలుగా ప్రభావితమవుతోంది. ముఖ్యంగా, మన దేశం తన ముడి చమురు (crude oil) అవసరాల్లో దాదాపు 80-85% వరకు మధ్యప్రాచ్యం నుంచే దిగుమతి చేసుకుంటోంది. మన మొత్తం ముడి చమురు దిగుమతుల్లో దాదాపు 40-50%, అలాగే లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG), లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG) వంటివి హార్ముజ్ జలసంధి గుండానే రవాణా అవుతాయి. ఇక్కడ ఏ చిన్న ఆటంకం ఏర్పడినా, దిగుమతి వ్యయం గణనీయంగా పెరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, ముడి చమురు ధరల్లో ప్రతి $1 పెరుగుదల, మన వార్షిక దిగుమతి వ్యయాన్ని సుమారు $2 బిలియన్లు పెంచుతుందని అంచనా.
ఇంధనంతో పాటు, ఈ సంక్షోభం రవాణా (freight) మరియు బీమా (insurance) ఖర్చులను కూడా పెంచుతోంది. షిప్పింగ్ కంపెనీలు అత్యవసర సర్ఛార్జీలను విధిస్తున్నాయి. కొన్ని నౌకలు సుమారు 15-20 రోజుల అదనపు ప్రయాణ సమయంతో కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ మీదుగా వెళ్లాల్సి వస్తోంది. దీంతో రవాణా ఖర్చులు 15-20% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది టెక్స్టైల్స్, అప్పారెల్స్, ఇంజినీరింగ్ గూడ్స్ వంటి ఎగుమతి రంగాలపై, అలాగే మధ్యప్రాచ్యానికి వెళ్లే బియ్యం, ఉల్లిపాయలు వంటి వ్యవసాయ ఉత్పత్తులపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల వల్ల పాలిస్టర్, విస్కోస్ వంటి ముడి పదార్థాల ఖర్చులూ పెరుగుతున్నాయి.
గతంలో, 1990-91 గల్ఫ్ యుద్ధ సమయంలో చమురు ధరలు బాగా పెరిగి, మన విదేశీ మారక నిల్వలు (forex reserves) తగ్గిపోయి, రూపాయి విలువ పడిపోయిన అనుభవం మనకుంది. ప్రస్తుతం మన ఆర్థిక వ్యవస్థ బలంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ దీర్ఘకాలిక ఆధారపడటం ఆందోళన కలిగించే విషయమే. బాల్టిక్ డ్రై ఇండెక్స్ (Baltic Dry Index) వంటి గ్లోబల్ షిప్పింగ్ రేట్ల సూచికలు కూడా పైకి కదులుతున్నాయి, ఇది ఆటంకాల వల్ల పెరిగిన రవాణా డిమాండ్ను సూచిస్తోంది.
అంతర్గత బలహీనతలు, భవిష్యత్ అంచనాలు
ఈ ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ గ్రూప్ ఏర్పాటు ప్రక్రియ, మన సరఫరా గొలుసుల్లోని స్వాభావిక బలహీనతలను, మధ్యప్రాచ్య మార్గాలపై మనకున్న అధిక ఆధారపడటాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది. చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) పెరుగుతున్న రవాణా, బీమా ఖర్చులు గట్టి పోటీనిస్తాయి, ఆర్డర్లు రద్దయ్యే ప్రమాదం ఉంది. ఇంధన భద్రత విషయంలో, హార్ముజ్ జలసంధికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు లేకపోవడం తీవ్ర ఆందోళనకరం. పెరిగిన దిగుమతి బిల్లు, బలహీనపడే రూపాయి, మళ్ళీ ద్రవ్యోల్బణాన్ని (inflation) పెంచే అవకాశం ఉంది.
విశ్లేషకుల అంచనాల ప్రకారం, మధ్యప్రాచ్య ఉద్రిక్తతలు కొనసాగితే చమురు ధరలు అస్థిరంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇది మన ద్రవ్యోల్బణం, వాణిజ్య సమతుల్యం (trade balance)పై ప్రభావం చూపుతుంది. ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ IMG ఏర్పాటు వంటి చర్యలు నష్టాన్ని తగ్గించడంలో ఎంతవరకు సాయపడతాయనేది భవిష్యత్తులో తేలితుంది.