అమెరికా అభ్యంతరం, అదానీ ప్రణాళికలకు అడ్డంకి!
అదానీ ఎయిర్పోర్ట్ హోల్డింగ్స్ లిమిటెడ్, అంతర్జాతీయ కార్గో క్యారియర్లను ముంబైలోని కొత్త నవీ ముంబై విమానాశ్రయానికి తరలించాలంటూ జారీ చేసిన ఆదేశాలపై అమెరికా రవాణా శాఖ (DOT) అధికారికంగా అభ్యంతరం తెలిపింది. భారత్, అమెరికాల మధ్య కుదిరిన ద్వైపాక్షిక ఎయిర్ ట్రాన్స్పోర్ట్ ఒప్పందాన్ని (Air Transport Agreement) ఈ తరలింపు ఉల్లంఘిస్తోందని U.S. ఏజెన్సీ తన మార్చి నెల లేఖలో పేర్కొంది. అమెరికన్ క్యారియర్లను బలవంతంగా తరలించాల్సి వస్తే, ఒప్పందం ప్రకారం ప్రతీకార చర్యలు (countermeasures) తీసుకునే అవకాశం ఉందని అమెరికా స్పష్టం చేసింది. ఈ వివాదం అదానీ గ్రూప్కు ఒక పెద్ద రెగ్యులేటరీ, జియోపాలిటికల్ సవాలుగా మారింది. ముంబైలోని ప్రస్తుతం ఉన్న ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో మరమ్మతుల అవసరం ఉందని చెబుతూ, ఆగష్టు 2026 నుండి మే 2027 మధ్యలో FedEx కార్పొరేషన్ వంటి కార్గో కార్యకలాపాలను కొత్త విమానాశ్రయానికి మార్చాలని అదానీ యోచిస్తోంది.
అదానీ విస్తరణపై అంతర్జాతీయ నిఘా
భారత్లోనే అతిపెద్ద ప్రైవేట్ ఎయిర్పోర్ట్ ఆపరేటర్గా ఉన్న అదానీ గ్రూప్, ప్రస్తుతం ఎనిమిది విమానాశ్రయాలను నిర్వహిస్తోంది. 2030 నాటికి మరో విమానాశ్రయాలను స్వాధీనం చేసుకుని, $11 బిలియన్ పెట్టుబడి పెట్టాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. భారతీయ విమానయాన మౌలిక సదుపాయాల మార్కెట్ (aviation infrastructure market) 2025లో USD 103.41 బిలియన్ నుండి 2030 నాటికి USD 125.81 బిలియన్కు చేరుకుంటుందని అంచనా. ఈ రంగంలో పెరుగుతున్న ఎయిర్ ట్రాఫిక్, ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు ప్రధాన చోదకాలు. అదానీ గ్రూప్లోని ఫ్లాగ్షిప్ కంపెనీ అయిన అదానీ ఎంటర్ప్రైజెస్కు దాదాపు ₹2.7 లక్షల కోట్ల మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ ఉంది. TTM P/E రేషియో సుమారు 20-24 మధ్య ఉంది. దీనికి విరుద్ధంగా, GMR ఎయిర్పోర్ట్స్ వంటి పోటీదారుల మార్కెట్ క్యాప్ కేవలం ₹100,000 కోట్లు మాత్రమే ఉంది, ఇంకా P/E రేషియో నెగటివ్లో ఉంది.
అయితే, ముంబైలోని ప్రధాన విమానాశ్రయంతో పాటు కొత్త నవీ ముంబై విమానాశ్రయంపై అదానీ గ్రూప్ పట్టు సాధిస్తూ, వేగంగా విస్తరిస్తుండటం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో నిఘా పెంచేలా చేసింది. కేవలం ఆపరేషనల్ నిర్ణయంగా కాకుండా, కొత్త విమానాశ్రయాన్ని నింపడానికి అదానీ చేస్తున్న వ్యూహాత్మక ఎత్తుగడగా అమెరికా అధికారులు దీనిని చూస్తున్నారు. ఇది భారతదేశ ఆర్థిక రాజధానిలో ట్రాఫిక్ కేటాయింపుపై అదానీ గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ముంబై ప్రధాన విమానాశ్రయం నుండి పనిచేస్తున్న ఏకైక అమెరికన్ కార్గో ఎయిర్లైన్ అయిన FedEx, తన లాజిస్టిక్స్ నెట్వర్క్కు అంతరాయం కలుగుతుందని, ట్రీటీ-ప్రొటెక్టెడ్ ఆపరేటింగ్ స్లాట్లను కోల్పోతామని భయపడుతూ, ఈ ఆందోళనలను DOT దృష్టికి తీసుకువచ్చింది.
జియోపాలిటికల్ రిస్క్, అదానీ వాల్యుయేషన్పై ప్రభావం
ఈ విమానయాన వివాదం అదానీకి సున్నితమైన సమయంలో వచ్చింది. గతంలోనూ అమెరికా డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ జస్టిస్, U.S. ఆఫీస్ ఆఫ్ ఫారిన్ అసెట్స్ కంట్రోల్ (OFAC) విచారణలను ఎదుర్కొంది. ఇటీవల ఒక అమెరికా కోర్టు SEC సెక్యూరిటీస్ ఫ్రాడ్ కేసును కొట్టివేసిన తర్వాత ఏప్రిల్ 2026 ప్రారంభంలో అదానీ స్టాక్స్లో భారీ ర్యాలీ కనిపించినప్పటికీ, అంతర్గత పాలన, రెగ్యులేటరీ సమస్యలు అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులకు ఆందోళన కలిగిస్తూనే ఉన్నాయి. ప్రస్తుత U.S. DOT వివాదం, US-భారత్ వాణిజ్య సంబంధాలలో కొత్త ఉద్రిక్తతలను సృష్టించే ప్రమాదం ఉంది. ఇది భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో విదేశీ పెట్టుబడుల సెంటిమెంట్పై ప్రభావం చూపవచ్చు.
వాల్యుయేషన్ పరంగా చూస్తే, అదానీ ఎంటర్ప్రైజెస్కు పాజిటివ్ P/E రేషియో లాభదాయకతను సూచిస్తున్నప్పటికీ, దాని గణనీయమైన రుణ భారం (అప్పు-ఈక్విటీ నిష్పత్తి దాదాపు 2.5x), తక్కువ లివరేజ్ ఉన్న ప్రత్యర్థులతో పోలిస్తే ఆందోళన కలిగిస్తూనే ఉంది. విశ్లేషకుల సెంటిమెంట్లో కూడా విభేదాలున్నాయి; కొందరు అధిక ధర లక్ష్యాలతో 'BUY' రేటింగ్ను కొనసాగిస్తుండగా, మరికొందరు మార్చి 2026 చివరిలో కనిపించిన టెక్నికల్ బలహీనతలు, స్టాక్ ట్రెండ్ పడిపోతుండటంతో అదానీ ఎంటర్ప్రైజెస్ను 'Strong Sell'గా డౌన్గ్రేడ్ చేశారు. అమెరికా ప్రతీకార చర్యల సంభావ్యత, ఇంకా స్పష్టంగా తెలియకపోయినా, భారతదేశ విమానయాన రంగానికి బలమైన దేశీయ వృద్ధి కథనాన్ని దెబ్బతీసే జియోపాలిటికల్, రెగ్యులేటరీ అనిశ్చితిని పెంచుతుంది.
భారత విమానయాన రంగంపై ప్రభావం
భారత విమానయాన మార్కెట్ గణనీయమైన వృద్ధి అవకాశాలను అందిస్తూనే ఉంది. 2030 నాటికి ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద ఎయిర్ ప్యాసింజర్ మార్కెట్గా అవతరిస్తుందని అంచనాలున్నాయి. అయితే, U.S. DOT, Adani Airport Holdings మధ్య ప్రస్తుత వివాదం సంక్లిష్టతను పెంచుతుంది. ఈ వాణిజ్య ఒప్పంద సవాలు ఫలితం భవిష్యత్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, అంతర్జాతీయ క్యారియర్ల ప్రవేశం, భారతదేశ కీలక మౌలిక సదుపాయాల ఆస్తులలో విదేశీ పెట్టుబడులకు సంబంధించిన వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. భారత ప్రభుత్వం సయోధ్య కోసం అదానీతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నట్లు సమాచారం. కానీ, ఒప్పంద బాధ్యతలను కాపాడటంలో అమెరికా వైఖరి గట్టిగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఈ దౌత్య, రెగ్యులేటరీ సవాలును అధిగమించడం అదానీ విస్తరణకు కీలకం కానుంది.