కోర్టు తీర్పును ధిక్కరించి ర్యాలీ?
శుక్రవారం కూడా స్పైస్జెట్ షేర్లు తమ ర్యాలీని కొనసాగించాయి. వరుసగా మూడో ట్రేడింగ్ సెషన్ లోనూ అప్పర్ సర్క్యూట్ లో లాక్ అయ్యాయి. షేర్ ధర సుమారు ₹12.27 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. అయితే, విమాన ఇంజిన్ లీజుదారు అయిన సన్బర్డ్ ఫ్రాన్స్ 02 SAS కు బకాయిపడ్డ $8 మిలియన్లు (సుమారు ₹70 కోట్లు) చెల్లించాలని యూకే కోర్టు ఆదేశించిన నేపథ్యంలో ఈ ర్యాలీ చోటు చేసుకోవడం గమనార్హం. కంపెనీ తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్నట్లు, ఆడిటర్లు కూడా హెచ్చరికలు జారీ చేసినట్లు వార్తలు వస్తున్నా, మార్కెట్ మాత్రం ఈ స్టాక్ పై ఊహాగానాలతో (speculation) ముందుకు వెళ్తోంది.
కోర్టు తీర్పు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు
లండన్ కమర్షియల్ కోర్టు, సన్బర్డ్ ఫ్రాన్స్ 02 SAS కు అనుకూలంగా తీర్పు ఇచ్చింది. స్పైస్జెట్ ఈ కేసులో తమ వాదనలు వినిపించకపోవడం, అసలు పాల్గొనకపోవడంతో కోర్టు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు పేర్కొంది. జనవరి 2022 నుండి చెల్లించాల్సిన లీజు అద్దెలు, నవంబర్ 2020 నుండి బకాయిపడ్డ మెయింటెనెన్స్ ఖర్చులకు ఈ తీర్పు వర్తిస్తుంది. 2022 చివరి నుండి 2023 మధ్యకాలంలో మూడు ఇంజిన్లను లీజుదారు తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. యూకే కోర్టు తీర్పును భారత కోర్టుల్లో (ఉదాహరణకు ఢిల్లీ హైకోర్టు) అమలు చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరిగే అవకాశం ఉంది, ఇది స్పైస్జెట్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై మరింత భారాన్ని మోపవచ్చు.
స్పైస్జెట్ ఆడిటర్లు కూడా కంపెనీ కొనసాగింపు సామర్థ్యం (going concern)పై పలుమార్లు సందేహాలు వ్యక్తం చేశారు. పేరుకుపోయిన నష్టాలు, ఆస్తులు-అప్పుల మధ్య భారీ వ్యత్యాసం దీనికి కారణమని తెలిపారు. మార్చి 31, 2025 తో ముగిసిన ఆర్థిక సంవత్సరంలో, స్పైస్జెట్ ₹634 కోట్ల నికర నష్టాన్ని నమోదు చేసింది. కంపెనీ డెట్-టు-ఈక్విటీ నిష్పత్తి సుమారు 5.5x గా ఉండవచ్చని అంచనా.
మార్కెట్ స్థానం, పోటీ
భారతీయ విమానయాన రంగం గణనీయమైన వృద్ధిని సాధించే అవకాశం ఉంది. 2034 నాటికి మార్కెట్ USD 45.59 బిలియన్లకు చేరుతుందని, 11.72% CAGR తో వృద్ధి చెందుతుందని అంచనాలు చెబుతున్నాయి. ప్రభుత్వ పథకాలు, విమానాశ్రయాల విస్తరణ వంటివి దీనికి తోడ్పడుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, స్పైస్జెట్ ఈ వృద్ధిని అందుకోవడంలో విఫలమవుతోంది. 2025 ఆగస్టు నాటికి దేశీయ మార్కెట్ లో కంపెనీ వాటా కేవలం 3% కి పడిపోయింది. దీనికి విరుద్ధంగా, దేశీయ మార్కెట్ లో ప్రధాన వాటాదారు అయిన ఇండిగో (IndiGo) దాదాపు 64.2% మార్కెట్ షేర్ ను కలిగి ఉంది. ఇండిగో మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు ₹1.5 లక్షల కోట్లు కాగా, దాని షేర్లు 25x P/E రేషియోతో లాభదాయకంగా నడుస్తున్నాయి. స్పైస్జెట్ మాత్రం నిరంతర నష్టాల కారణంగా ప్రతికూల P/E రేషియోను కలిగి ఉంది.
విశ్లేషకుల హెచ్చరికలు, రిస్కులు
ఆడిటర్లు కంపెనీ కొనసాగింపు సామర్థ్యంపై లేవనెత్తిన సందేహాలు పెద్ద హెచ్చరికగా పరిగణించాలి. ఇది రాబోయే సంవత్సరంలో కంపెనీ కార్యకలాపాల భవిష్యత్తుపై సందేహాలను రేకెత్తిస్తుంది. అధిక అప్పులు ఈ రిస్క్ ను మరింత పెంచుతున్నాయి. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం, -22.51 గా ఉన్న నెగటివ్ డెట్-టు-ఈక్విటీ నిష్పత్తి, కంపెనీ నికర విలువ పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోయిందని, అంటే రుణదాతలే కంపెనీని శాసిస్తున్నారని సూచిస్తుంది. ఇటీవల వచ్చిన యూకే కోర్టు తీర్పు, స్పైస్జెట్ ఎదుర్కొంటున్న అనేక చట్టపరమైన సమస్యల్లో ఒకటి మాత్రమే. గతంలోనూ కంపెనీ అనేక లీజు వివాదాలను ఎదుర్కొంది, ఆర్థిక బాధ్యతలను నెరవేర్చడంలో విఫలమైంది. చాలా మంది విశ్లేషకులు ఈ స్టాక్ ను 'సెల్' (Sell) లేదా 'హోల్డ్' (Hold) గా రేట్ చేస్తున్నారు. సగటున 12 నెలల టార్గెట్ ప్రైస్ సుమారు ₹13.15 గా ఉంది. ఇది పరిమిత లాభాలను, మరింత తగ్గుదల ప్రమాదాన్ని సూచిస్తుంది. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు దీనిని అదనపు నిఘా చర్య (ASM) ఫ్రేమ్వర్క్ కింద ఉంచడం కూడా దాని అధిక అస్థిరతను (volatility) తెలియజేస్తుంది.
భవిష్యత్తు ఎలా ఉండవచ్చు?
ప్రస్తుత మార్కెట్ సెంటిమెంట్ కేవలం ఊహాగానాలపై ఆధారపడి ఉన్నప్పటికీ, స్పైస్జెట్ వాస్తవ పరిస్థితులు మాత్రం తీవ్రంగానే ఉన్నాయి. $8 మిలియన్ల చట్టపరమైన తీర్పు, కొనసాగుతున్న ఆడిటర్ల హెచ్చరికలు, అధిక అప్పులు, తగ్గుతున్న మార్కెట్ వాటా వంటి అంశాలు భవిష్యత్తుపై ప్రశ్నార్థకంగా మారుస్తున్నాయి. స్వల్పకాలిక ర్యాలీ అనేది కంపెనీ అంతర్గత బలం లేదా ఆర్థిక స్థోమతకు సంకేతం కాదని, ఇది కేవలం స్పెక్యులేటివ్ మూవ్ అనిపిస్తోంది. గణనీయమైన నిధుల సమీకరణ, రుణ పునర్వ్యవస్థీకరణ, చట్టపరమైన, కార్యకలాపాల సవాళ్లను అధిగమించగల సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకుంటే తప్ప, ఈ ర్యాలీ ఎక్కువ కాలం కొనసాగే అవకాశం లేదు. ఇది ఇన్వెస్టర్లను ఆకస్మిక నష్టాలకు గురిచేయవచ్చు.