ప్రభుత్వ ప్రతిష్టాత్మక PM-eBus Sewa స్కీమ్ కింద **3,604** ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల నిర్వహణ కోసం సాఫ్ట్వేర్, ఫిలిం ప్రొడక్షన్ సంస్థలు ఆసక్తి చూపుతున్నాయి. Tata Motors, JBM వంటి వాహన తయారీ సంస్థలతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుని, ఈ కొత్త రంగాలోకి అడుగుపెట్టేందుకు సిద్ధమవుతున్నాయి.
టెండర్ల వెనుక ఉన్న అసలు ప్లాన్ ఏంటి?
కేంద్ర ప్రభుత్వ PM-eBus Sewa ప్రాజెక్టులో అనూహ్యంగా సాఫ్ట్వేర్ డెవలపర్లు, ఫిల్మ్ ప్రొడక్షన్ సంస్థలు బిడ్లు దాఖలు చేయడం చర్చనీయాంశంగా మారింది. అయితే, ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే, ఈ కంపెనీలు బస్సులను తయారు చేయడం లేదు. బస్సులను Tata Motors, JBM వంటి సంస్థల నుంచి తీసుకుని, కేవలం 'సర్వీస్ ఆపరేటర్లుగా' మాత్రమే పని చేయబోతున్నాయి.
'Gross Cost Contract' (GCC) మోడల్ లాభాలు
ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న 'Gross Cost Contract' విధానం వల్ల ఈ సంస్థలకు అవకాశం దక్కింది. ఈ మోడల్ ప్రకారం, కంపెనీలు బస్సులను సమకూర్చడం, డ్రైవర్లను నియమించడం మరియు రోజువారీ నిర్వహణ బాధ్యతలను చూసుకుంటాయి. వీటికి ప్రతిఫలంగా ప్రభుత్వం కిలోమీటరుకు నిర్ణీత ధరను చెల్లిస్తుంది:
- 12-మీటర్ల బస్సులు: కిలోమీటరుకు ₹24
- 9-మీటర్ల బస్సులు: కిలోమీటరుకు ₹22
- 7-మీటర్ల మినీ బస్సులు: కిలోమీటరుకు ₹20
మొత్తంగా ₹20,000 కోట్ల సబ్సిడీ పూల్ ఉండటంతో, ఇది ఒక స్థిరమైన ఆదాయ వనరుగా (Annuity-style revenue) కనిపిస్తోంది.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన రిస్క్ ఫ్యాక్టర్లు
బయట నుంచి చూస్తే ఆదాయం బాగున్నా, వాస్తవ క్షేత్రస్థాయిలో సవాళ్లు ఎక్కువే. ఛార్జింగ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, డ్రైవర్ల నిర్వహణ, బస్సు మెయింటెనెన్స్ వంటివి సాఫ్ట్వేర్ కంపెనీలకు కొత్త విషయాలు. అలాగే, ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థల (State Transport Undertakings) నుంచి పేమెంట్స్ ఆలస్యమైతే, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే, ఈ కొత్త బిజినెస్ మోడల్లో ఎంతవరకు సక్సెస్ అవుతారనేది చూడాలి.