నమో భారత్, మీరట్ మెట్రో ప్రారంభం: వేగంతో పాటు ఫండింగ్ పై ప్రశ్నలు?

కనెక్టివిటీకి కొత్త బాట

ఢిల్లీ-మీరట్ మధ్య 82 కిలోమీటర్ల పొడవైన నమో భారత్ RRTS, ఇంటిగ్రేటెడ్ మీరట్ మెట్రో సేవలు ఇటీవల ప్రారంభమయ్యాయి. ఇది దేశంలో ప్రజా రవాణా మౌలిక సదుపాయాలలో ఒక కీలకమైన మార్పు. గంటకు 180 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించేలా దీన్ని రూపొందించారు. దీని వల్ల ప్రధాన నగరాల మధ్య ప్రయాణ సమయం గంట లోపే పూర్తవుతుంది. అంతేకాదు, ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవ్వడానికి, కాలుష్యం తగ్గడానికి కూడా ఇది దోహదపడుతుంది. నమో భారత్ RRTS, మీరట్ మెట్రో ఒకే మౌలిక సదుపాయాలను పంచుకోవడం వల్ల నిర్మాణ ఖర్చులు కూడా తగ్గుతాయి.

మీరట్ కి సరికొత్త కనెక్టివిటీ

ఈ కొత్త కారిడార్ ఢిల్లీని, సాహిబాబాద్, ఘజియాబాద్, మోదీనగర్, మీరట్ వంటి ముఖ్యమైన పట్టణ ప్రాంతాలతో కలుపుతుంది. దీంతో ప్రయాణ సమయం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ముఖ్యంగా, మీరట్ మెట్రో 21 కిలోమీటర్ల దూరం RRTS మౌలిక సదుపాయాలపైనే నడుస్తుంది. ఇది ఖర్చులను తగ్గించడంలో కీలకపాత్ర పోషించింది. ఈ మొత్తం నెట్‌వర్క్ ద్వారా ఢిల్లీ నుండి మీరట్ వరకు ప్రయాణ సమయం ప్రస్తుతం ఉన్న 1.5 నుండి 2 గంటల రోడ్డు ప్రయాణంతో పోలిస్తే, గంట లోపే పూర్తవుతుంది. ప్రస్తుతం రోజుకు దాదాపు 1.67 లక్షల మంది ప్రయాణికులు ఈ మార్గంలో ప్రయాణిస్తారని అంచనా.

ఆర్థిక విశ్లేషణ: నిధులు, పెట్టుబడులు

భారతదేశంలో మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో భారీ పెట్టుబడులు వస్తున్నాయి. ఢిల్లీ-మీరట్ RRTS ప్రాజెక్ట్ అంచనా వ్యయం సుమారు ₹30,274 కోట్లు (US$3.6 బిలియన్లు). ఇందులో కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు 20% చొప్పున పెట్టుబడి పెట్టగా, మిగిలిన 60% నిధులను ఆసియా డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ (ADB), ఆసియా ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ బ్యాంక్ (AIIB), న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ (NDB) వంటి అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంస్థల నుండి సేకరించారు. మీరట్ మెట్రోను RRTS మౌలిక సదుపాయాలతో ఇంటిగ్రేట్ చేయడం వల్ల సుమారు ₹6,300 కోట్ల పెట్టుబడి ఖర్చులు ఆదా అయ్యాయి. భారతదేశంలో మెట్రో రైలు నెట్‌వర్క్ 2014 లో 248 కిలోమీటర్లు ఉండగా, 2025 నాటికి 1,000 కిలోమీటర్లకు పైగా విస్తరించింది. ఈ ప్రాజెక్టులకు కనీసం 14% ఎకనామిక్ ఇంటర్నల్ రేట్ ఆఫ్ రిటర్న్ (EIRR) తప్పనిసరి. ఢిల్లీ-మీరట్ RRTS ప్రాజెక్ట్ కు 11.33% EIRR గా అంచనా వేశారు.

ఆర్థికపరమైన ఆందోళనలు

ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతంగా ప్రారంభమైనప్పటికీ, దీని ఆర్థిక అంశాలపై కొన్ని ఆందోళనలున్నాయి. ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తున్న నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ (NCRTC) కి నిధుల సమీకరణలో కొన్ని సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. కేంద్ర బడ్జెట్ కేటాయింపులు తగ్గుతూ వస్తున్నాయి. FY2024-25 లో ₹3,855 కోట్లు, FY2025-26 లో ₹2,918 కోట్లు, FY2026-27 కి ₹2,200 కోట్లు కేటాయించారు. ఇది మునుపటి సంవత్సరంతో పోలిస్తే 25% తగ్గుదల. భవిష్యత్తులో RRTS నెట్‌వర్క్ విస్తరణకు అవసరమైన నిధుల గురించి ఇది ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. పెద్ద మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులలో ఖర్చులు పెరగడం, ఆలస్యం కావడం వంటి రిస్కులు ఉంటాయి. NCRTC ఒక జాబితాలో లేని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ. మార్చి 31, 2025 తో ముగిసిన ఆర్థిక సంవత్సరానికి దీని ఆదాయం సుమారు ₹231 కోట్లు కాగా, చెల్లించిన మూలధనం ₹100 కోట్లు మాత్రమే. దీని రుణ చెల్లింపు సామర్థ్యాన్ని నిశితంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. గతంలో, అధికారులకు వాహన ఖర్చులు, సిబ్బంది చెల్లింపుల రూపంలో ₹39 కోట్ల అదనపు ప్రయోజనాలు కల్పించినట్లు కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) నివేదికలో వెల్లడైంది.

భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు

భారతదేశం ఆధునిక, సుస్థిరమైన ప్రజా రవాణా వ్యవస్థల రూపకల్పనలో భాగంగా నమో భారత్ RRTS నెట్‌వర్క్‌ను విస్తరిస్తోంది. బెంగళూరు-మైసూర్, చెన్నై-వెల్లూర్ వంటి ప్రాంతాలలో కూడా ఇలాంటి RRTS కారిడార్లను ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళికలున్నాయి. ఢిల్లీ-మీరట్ కారిడార్ ఉద్యోగ కల్పన, ప్రయాణ సమయం తగ్గించడంలో విజయవంతమైంది. స్టేషన్ల చుట్టూ ట్రాన్సిట్-ఓరియెంటెడ్ డెవలప్‌మెంట్ (TOD) పై దృష్టి సారించి, కొత్త పట్టణాలను అభివృద్ధి చేయాలని యోచిస్తున్నారు. NCRTC కి ప్రస్తుత బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఆందోళన కలిగించినా, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీని పెంచడానికి ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది. దీనికి నిరంతర నిఘా, సమర్థవంతమైన నిర్వహణ అవసరం.