భారత సీఫుడ్ రంగంలో టెక్నాలజీ పరుగులు.. కానీ చిన్న మత్స్యకారులకు మాత్రం దూరమేనా?

భారతదేశ సీఫుడ్ పరిశ్రమలో ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితి నెలకొంది. ఒకవైపు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ (IoT) వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలను ఉపయోగించి 'కోల్డ్ చైన్' (శీతల సరఫరా వ్యవస్థ)ను మెరుగుపరుస్తూ, ఎగుమతులను పెంచుకుంటున్నారు. మరోవైపు, ఈ టెక్నాలజీలకు, పెట్టుబడులకు దూరంగా ఉన్న వేలాదిమంది చిన్న, సంప్రదాయ మత్స్యకారులు వెనుకబడిపోతున్నారు. ఈ టెక్నికల్, క్యాపిటల్ గ్యాప్ పరిశ్రమ వృద్ధిపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో చూద్దాం.

టెక్నాలజీతో సీఫుడ్ ఎగుమతులు దూసుకుపోతున్నాయి.. కానీ అందరికీ కాదా?

ఈ ఆధునిక కోల్డ్ చైన్ వల్ల భారతదేశ సీఫుడ్ అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో మంచి పేరు తెచ్చుకుంటోంది. గత 11 సంవత్సరాలుగా ఎగుమతులు సగటున 7% చొప్పున పెరుగుతూ, 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ₹62,408 కోట్ల స్థాయికి చేరాయి. అమెరికా (ఎగుమతి విలువలో 36.42%), చైనా, యూరోపియన్ యూనియన్ వంటి దేశాలు నాణ్యత, ట్రేసబిలిటీ (ఉత్పత్తి ఎక్కడ నుంచి వచ్చిందో చెప్పే విధానం)కి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి. AIతో రూట్ ఆప్టిమైజేషన్, IoT సెన్సార్లతో టెంపరేచర్ మానిటరింగ్ వంటివి చేస్తున్న కంపెనీలు ఈ డిమాండ్‌ను అందుకొని, మార్కెట్ వాటాను పెంచుకుంటున్నాయి. ప్లాట్ ఫారం నుండి ప్లేట్ వరకు నాణ్యతను నిర్ధారించడం ఇప్పుడు తప్పనిసరి అయ్యింది. ఇక విలువ ఆధారిత (Value-added) ఉత్పత్తుల ఎగుమతి కూడా 2.5% నుంచి **11%**కి పెరగడం, ఈ రంగం వ్యూహాత్మకంగా పురోగమిస్తుందనడానికి నిదర్శనం.

కోల్డ్ చైన్ టెక్నాలజీలోకి పెట్టుబడుల ప్రవాహం

ఈ టెక్నాలజీ ఇంటిగ్రేషన్ ప్రక్రియకు భారీ పెట్టుబడులు కూడా వస్తున్నాయి. 'ప్రధాన మంత్రి కిసాన్ సంపద యోజన' (PMKSY), 'ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన' (PMMSY) వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు నిధులు సమకూరుస్తున్నాయి. అగ్రి-టెక్, సప్లై చైన్ స్టార్టప్‌లు మంచి వాల్యుయేషన్లు పొందుతున్నాయి. కోల్డ్ చైన్ లాజిస్టిక్స్ కంపెనీలు కూడా పెట్టుబడిదారులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. మొత్తంగా, భారత కోల్డ్ చైన్ మార్కెట్ డబుల్-డిజిట్ వృద్ధిని సాధిస్తుందని అంచనా. ఈ పెట్టుబడులు, ఆధునిక టెక్నాలజీ వాడకం ద్వారా పెద్ద కంపెనీలు మరింత బలపడుతున్నాయి.

చిన్న మత్స్యకారులకు సవాళ్లు, విస్తృత నష్టభయాలు

అయితే, ఈ టెక్ విప్లవం చిన్న, సంప్రదాయ మత్స్యకారులకు పెను సవాళ్లు విసురుతోంది. వీరు చాలావరకు మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఉంటారు. వీరికి నిరంతరాయ విద్యుత్ సరఫరా, సరైన ఆర్థిక వనరులు, IoT, AI వంటి టెక్నాలజీలను ఉపయోగించే పరిజ్ఞానం కొరవడుతోంది. గతంలో మెకనైజ్డ్ ట్రాలర్ల వంటివి వచ్చినప్పుడు కూడా, ప్రయోజనం కొంతమందికే పరిమితమైంది. ఇప్పుడు డిజిటల్ పరివర్తన కూడా అదే తీరును అనుసరించే ప్రమాదం ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సీఫుడ్ నష్టం 35% కోల్డ్ చైన్ వైఫల్యాల వల్ల జరుగుతుంటే, చిన్న ఆపరేటర్లు సరైన సంరక్షణ పద్ధతుల్లో పెట్టుబడి పెట్టలేకపోతున్నారు. ఇది వారి పోటీతత్వాన్ని, ఆదాయాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తోంది. అంతేకాదు, వీరికి సరైన రుణ సదుపాయాలు కూడా అందడం లేదు.

భవిష్యత్ ప్రణాళిక: టెక్నాలజీతో పాటు అందరినీ కలుపుకొనిపోవడం

భారత సీఫుడ్ పరిశ్రమ భవిష్యత్తు, టెక్నాలజీ పురోగతిని, అందరినీ కలుపుకొనిపోయే వృద్ధిని సమన్వయం చేసుకోవడంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. AI, IoT, బ్లాక్‌చెయిన్ వంటివి ట్రేసబిలిటీ, సామర్థ్యాన్ని పెంచడంలో సహాయపడతాయి. కానీ, ఈ డిజిటల్ అంతరాన్ని తగ్గించడం చాలా ముఖ్యం. ప్రభుత్వాలు, ప్రైవేట్ రంగం చిన్న మత్స్యకారులకు అనుకూలమైన, సరసమైన పరిష్కారాలపై దృష్టి సారించాలి. స్థానిక పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు, సరళమైన శిక్షణా కార్యక్రమాలు వంటివి అవసరం. ఈ అసమానతలను పరిష్కరించకపోతే, ఈ రంగం పూర్తి సామర్థ్యాన్ని అందుకోలేకపోవడమే కాకుండా, తీర ప్రాంత సమాజాల్లో సామాజిక, ఆర్థిక అస్థిరతకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.